آنکوژن: انقلاب پزشکی شخصیسازیشده در مبارزه با سرطان
در دنیای امروز، سرطان دیگر یک معمای لاینحل نیست. با پیشرفتهای چشمگیر در علوم پزشکی، مولکولی و رایانه، اکنون میتوانیم علل و مکانیسمهای این بیماری را بهتر درک کنیم و با تشخیص زودهنگام، شانس پیروزی در این رقابت نفسگیر را افزایش دهیم. در این میان، شرکت آنکوژن (Oncogeneaid) با رویکردی نوآورانه و با استفاده از ژنتیک، در مسیر “پزشکی شخصیسازیشده” سرطان گام برمیدارد.
تیم آنکوژن: تلفیقی از تخصصها
مجتبی نیکعهد، مدیرعامل تیم آنکوژن و دانشجوی دکترای مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف، درباره این مجموعه میگوید: “تیم آنکوژن از ۱۳ نفر با تخصصهای متنوع در رشتههای مهندسی نرمافزار، MBA، مدیریت کارآفرینی، صنایع، پزشکی، پرستاری، ژنتیک و ژنتیک پزشکی تشکیل شده است.” این ترکیب دانش و تجربه، آنکوژن را قادر میسازد تا در پیچیدگیهای ژنتیک سرطان به کاوش بپردازد.
چرا آنکوژن شکل گرفت؟ از پژوهش تا عمل
جرقه اولیه آنکوژن از پروژه کارشناسی ارشد نیکعهد در زمینه پیشبینی پاسخ دارویی در سلولهای سرطانی با استفاده از دادههای ژنومی زده شد. علاقه او به تحلیل دادههای بزرگ (بیگدیتا) و بیوانفورماتیک، او را به سمت این حوزه سوق داد. پس از آشنایی با دکتر ابوالفضل مطهری (استادیار دانشگاه شریف) و دکتر دامون نشتاعلی که قصد تأسیس آزمایشگاه خدمات تحلیلی داده در ایران را داشتند، ایده آنکوژن در اسفند ۱۳۹۷ به حقیقت پیوست.
خدمات آنکوژن: از پیشگیری تا درمان هدفمند
آنکوژن (با معنای “کمک ژنتیکی در سرطان”) دو خط اصلی خدماتی را ارائه میدهد:
خدمات پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان: با بررسی نمونههای خون و تحلیل دادههای ژنتیکی، آنکوژن اختلالاتی را که خطر ابتلا به سرطان را افزایش میدهند، شناسایی میکند. این کمک میکند تا افراد از ابتلا به سرطان پیشگیری کنند یا تومور در مراحل اولیه تشخیص داده شود.
خدمات دارویی حوزه سرطان: این بخش به ارزیابی امکان استفاده از داروهای هدفمند برای درمان سرطان، بر اساس پروفایل ژنتیکی بیمار میپردازد.
آنکوژن نتایج خود را در قالب گزارشهای بالینی دقیق و مطابق با استانداردهای جهانی ارائه میدهد. این نتایج سپس به متخصص ژنتیک ارجاع داده میشوند تا بر اساس تشخیص خود، روند درمانی را پیگیری کند و در صورت لزوم، بیمار به متخصص آنکولوژی معرفی شود.
سرطانهای تحت پوشش و مزیت رقابتی آنکوژن
آنکوژن در حال حاضر بر روی پیشگیری از سرطانهایی تمرکز دارد که برای آنها دستورالعملهای بالینی (guideline) پیشگیری و تشخیص زودهنگام تدوین شده است. از جمله این سرطانها میتوان به سرطان سینه (Breast)، روده بزرگ (Colorectal) و تخمدان (Ovarian) اشاره کرد. در بخش درمانی نیز، تمامی تومورهای جامد (Solid Tumor) هدف قرار گرفتهاند.
یکی از مزیتهای رقابتی آنکوژن، بانک داده ژنتیکی منحصر به فرد این مجموعه است که به طور خاص برای جامعه ایرانی جمعآوری شده و دقت و ارزش نتایج تستها را به شدت افزایش میدهد. همچنین، خدمات مربوط به پاسخهای دارویی و عوارض جانبی داروها از دیگر نقاط قوت آنکوژن است.
مرکز جامع سرطان: یک چشمانداز بزرگ
یکی از آرزوهای بزرگ آنکوژن، ایجاد “مرکز جامع سرطان” است. نیکعهد میگوید: “تصمیم گرفتیم مرکزی را طراحی کنیم که به صورت یکجا خدمات تخصصی سرطان را ارائه دهد؛ یک پلتفرم که تمامی ذینفعان حوزه سرطان را به صورت یکپارچه گردآوری و به یکدیگر متصل کند.” اگرچه این پروژه بزرگ و پیچیده است، اما بخش ژنتیکی آن تا حد زیادی پوشش داده شده و تیم در حال کار بر روی سایر بخشهاست.
چالشها و حمایت سرمایهگذار
آنکوژن در مسیر خود با چالشهای مختلفی روبرو بوده، از جمله مسائل مربوط به تشکیل تیم، رگولاتوری و تأمین مالی. پاندمی کرونا نیز در ابتدا باعث شوکی بزرگ برای این تیم شد و پروژه تحقیقاتی آنها را متوقف کرد، اما همین اتفاق، زمینه ساز ایدهی مرکز جامع سرطان شد.
درباره امنیت اطلاعات ژنتیکی، نیکعهد تأکید میکند: “بزرگترین تضمین این است که خود ما هم از همین قوم و نژاد هستیم و اگر خدای نکرده اتفاقی رخ دهد، خود ما هم از اولین متضررین خواهیم بود. همه ما در یک کشتی هستیم.” آنکوژن به قوانین موجود در این حوزه پایبند است تا خیال مراجعین آسوده باشد.
این مجموعه موفق به جذب سرمایه نیز شده است. شرکت “هومن ژن پارس” که در آینده به قطب ژنتیک کشور تبدیل خواهد شد، سرمایهگذار حامی آنکوژن است و این تیم در فضای کاری اشتراکی این شرکت مستقر است.
