تحریمها و خسارت سنگین به اقتصاد دیجیتال؛ زیان سالانه ۵۸۰ هزار میلیارد تومانی دولت
اقتصاد دیجیتال ایران با وجود پتانسیلهای فراوان، به دلیل تحریمهای بینالمللی و محدودیتهای داخلی، از رشد جهانی عقب مانده است. نبود سرمایهگذاری خارجی و دسترسی به فناوریهای روز دنیا، شکافی عمیق بین ایران و سایر کشورها ایجاد کرده است. اما کارشناسان باور دارند که با برداشته شدن تحریمها، این وضعیت میتواند به سرعت تغییر کند.
موانع اصلی رشد اقتصاد دیجیتال ایران
یکی از بزرگترین مشکلات، نبود سرمایهگذاری خارجی است. به گفتهی محمدرضا فرحی، بنیانگذار بیمهبازار، سهم ایران از سرمایهگذاری خطرپذیر (Venture Capital) جهانی باید سالانه حدود ۲ میلیارد دلار باشد، در حالی که این رقم در حال حاضر تنها ۳۰۰ میلیون دلار است. این موضوع به دلیل «ریسک کشور» باعث کاهش ارزش استارتاپها نیز میشود.
همچنین، گزارشها نشان میدهد سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی ایران حدود ۲.۵ درصد است، در حالی که این رقم در امارات ۸.۷ درصد و در عربستان ۷.۱ درصد است. این شکاف نتیجهی مستقیم محدودیتهایی مانند عدم دسترسی به:
نرمافزارهای ابری و پلتفرمهای تبلیغاتی جهانی.
سیستمهای پرداخت بینالمللی.
برندهای معتبر خارجی در پلتفرمهای تجارت الکترونیک.
چشمانداز آینده با رفع تحریمها
مسعود طباطبایی، مدیرعامل دیجیکالا، معتقد است «ایزوله بودن به نفع هیچکس نیست» و برداشته شدن تحریمها میتواند امید را به اقتصاد بازگرداند. او با اشاره به پتانسیل بالای نیروی انسانی ایران، میگوید که رفع تحریمها فرصتی بینظیر برای پلتفرمهایی مانند دیجیکالا فراهم میکند تا دوباره با برندهای جهانی همکاری کنند. او اضافه میکند که دولت با عدم حضور شرکتهای خارجی، سالانه حداقل ۵۸۰ هزار میلیارد تومان درآمد از دست میدهد.
به باور کارشناسان، رفع تحریمها سه لایهی اصلی اقتصاد دیجیتال را تحت تأثیر قرار میدهد:
زیرساختها: دسترسی به سختافزار، نرمافزار، پلتفرمهای ابری و سیستمهای پرداخت بینالمللی آسانتر و ارزانتر خواهد شد.
پلتفرمها: با ورود رقبای خارجی، پلتفرمهای داخلی مانند دیجیکالا نیز مجبور به بهبود کیفیت و خدمات خود میشوند و ممکن است فرصت همکاری با بازارهای منطقهای را پیدا کنند.
صنایع سنتی: تحریمها باعث انتقال فناوری و هوشمندسازی کارخانهها میشود.
رسول قنبری، پژوهشگر اقتصادی، نیز معتقد است ورود شرکتهای بزرگ خارجی، فرهنگ رقابت را به بازار ایران میآورد که سالها از آن محروم بودهایم.
چالشهای پیشرو
با این حال، کارشناسان به برخی چالشهای احتمالی نیز اشاره میکنند:
خطر ورشکستگی کسبوکارهای داخلی: اگر شرکتهای ایرانی نتوانند با رقبای خارجی رقابت کنند، ممکن است از بازار حذف شوند.
وابستگی فناورانه: ورود فناوریهای خارجی میتواند وابستگی کشور را افزایش داده و خروج ارز را به دنبال داشته باشد.
مهاجرت نیروی متخصص: با حضور شرکتهای خارجی، احتمال مهاجرت نیروهای نخبه به خارج از کشور افزایش مییابد.
مشکلات قانونی: قوانین و مقررات داخلی باید با استانداردهای جهانی همخوانی پیدا کند تا از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری شود.
در نهایت، رفع تحریمها یک فرصت بزرگ برای رشد اقتصاد دیجیتال ایران است، اما موفقیت آن به آمادگی کسبوکارهای داخلی و سیاستهای هوشمندانه دولت بستگی دارد.
