طرح جدید مجلس زیر ذرهبین معاون علمی رئیسجمهور؛ نگرانی از انزوای دانشگاهیان
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، با انتقاد از طرح جنجالی «مقابله با نفوذ بیگانگان» در مجلس، نسبت به پیامدهای آن برای فضای علمی، پژوهشی و نخبگانی کشور هشدار داد. به گفته افشین، در صورت تصویب و اجرای نسخه فعلی این طرح، ارتباطات علمی بینالمللی پژوهشگران ایرانی با محدودیتهای جدی مواجه خواهد شد.
مخالفت دولت با محدود شدن تعاملات علمی
طرح «مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور» که در تیرماه ۱۴۰۴ اعلام وصول شده بود، پس از بررسی در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، به صحن علنی مجلس راه پیدا کرده و تاکنون دو ماده نخست آن به تصویب رسیده است.
پیشروی این طرح در مجلس در حالی ادامه دارد که دولت با مفاد فعلی آن مخالفت کرده است. مخالفان طرح معتقدند برخی محدودیتهای پیشبینیشده میتواند مسیر همکاریهای پژوهشی و علمی با مراکز بینالمللی را دشوار کند و در بلندمدت، به تشدید مهاجرت متخصصان و نخبگان منجر شود.
افشین در تشریح موضع دولت نسبت به این طرح گفت:
«اگر این طرح به شکل فعلی به تصویب برسد، عملاً تمامی روابط علمی بینالمللی کشور را تحت تأثیر قرار داده و قطع میکند. اجرای چنین طرحی یک رکود علمی تمامعیار در کشور ایجاد میکند و به همین دلیل ما بهطور جدی با نسخه فعلی آن مخالفیم.»
نگرانی از پیامدهای طرح برای جامعه علمی
به گفته منتقدان، محدود شدن ارتباطات علمی بینالمللی میتواند فرصت حضور پژوهشگران ایرانی در کنفرانسها و مجامع علمی جهان، اجرای پروژههای مشترک و تبادل دانش و تجربه با مراکز پژوهشی خارجی را کاهش دهد.
از این منظر، ادامه چنین محدودیتهایی ممکن است در بلندمدت بر روند تولید علم، همکاریهای بینالمللی و جایگاه علمی ایران در جهان تأثیر بگذارد.
در حال حاضر، بررسی سایر مواد طرح «مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور» در صحن علنی مجلس شورای اسلامی ادامه دارد و سرنوشت نهایی آن به تصمیم نمایندگان درباره مواد باقیمانده و روند تصویب طرح وابسته است.
