کسبوکارها در جنگ به ابر پناه بردند و ماندگار شدند؛ روایت ابر آسیاتک
دوره جنگ رفتار بخشی از کسبوکارها در زمینه نگهداری زیرساختهای فناوری اطلاعات را تغییر داد. نگرانی از آسیبدیدن داراییهای فیزیکی باعث شد برخی شرکتها سرورهای خود را خاموش و زیرساختهایشان را به فضای ابری منتقل کنند؛ مهاجرتی که به گفته مدیرعامل ابر آسیاتک، برای بخشی از آنها موقتی نبود و پس از پایان بحران نیز تمایلی به بازگشت به مدل قبلی نشان ندادند.
در کنار این تغییر رفتار، فرسودگی سرورهای موجود و افزایش هزینه خرید و جایگزینی تجهیزات نیز میتواند به محرک دیگری برای رشد بازار خدمات ابری در ایران تبدیل شود.
رضا رجالزاده، مدیرعامل ابر آسیاتک، معتقد است بازار خدمات ابری ایران با وجود اینکه طی سالهای گذشته به اندازه انتظارات رشد نکرده، اکنون با شرایطی مواجه است که میتواند زمینه توسعه آن را فراهم کند. از یک سو تحریمها و محدودیت دسترسی به سرویسهای جهانی سرعت توسعه خدمات ابری را کاهش داده و از سوی دیگر، بحران برق، فرسودگی تجهیزات و افزایش هزینه نگهداری زیرساختهای فیزیکی، کسبوکارها را بیش از گذشته به سمت استفاده از خدمات ابری سوق داده است.
جنگ، مهاجرت به ابر را سرعت داد
رجالزاده یکی از مهمترین نشانههای تغییر رفتار بازار را تجربه ابر آسیاتک در دوره جنگ میداند. به گفته او، نگرانی کسبوکارها درباره آسیبدیدن داراییهای فیزیکی، تقاضا برای استفاده از زیرساخت ابری را افزایش داد؛ بهطوری که شبکه ابر آسیاتک در این دوره با تراکم بالایی مواجه شد.
او توضیح میدهد: «بسیاری از شرکتها زیرساختهای فیزیکی خود را خاموش کردند و به فضای ابری منتقل شدند. سختافزارهایشان را نیز در مکان امنی دپو کردند تا از اتفاقات احتمالی در امان بمانند.»
به گفته مدیرعامل ابر آسیاتک، نکته مهم این است که این مهاجرت برای همه کسبوکارها یک راهحل موقت باقی نماند. برخی شرکتهایی که در شرایط بحران به ابر مهاجرت کردند، پس از پایان بحران نیز تمایلی به بازگشت به زیرساخت فیزیکی نداشتند؛ چراکه پس از مقایسه هزینهها و دردسرهای نگهداری تجهیزات با مدل ابری، ادامه فعالیت روی زیرساخت ابری را ترجیح دادند.
رجالزاده این تغییر را نشانهای از تحول تدریجی فرهنگ فناوری اطلاعات در کشور میداند و معتقد است استفاده از خدمات ابری و اتوماسیون بهتدریج جایگاه پررنگتری در میان کسبوکارها پیدا میکند.
سرورهای فرسوده، فرصت تازه برای بازار ابر
فرسودگی تجهیزات موجود نیز از نگاه مدیرعامل ابر آسیاتک میتواند به عامل دیگری برای رشد بازار خدمات ابری تبدیل شود. به گفته او، بخش قابلتوجهی از زیرساخت سروری کشور مستهلک شده و جایگزینی تجهیزاتی که شرکتهای خصوصی در سالهای گذشته با هزینه پایینتری تهیه میکردند، دیگر به سادگی امکانپذیر نیست.
در چنین شرایطی، افزایش هزینه خرید، نگهداری و نوسازی زیرساختهای فیزیکی میتواند کسبوکارها را به سمت مدل ابری سوق دهد. رجالزاده معتقد است ارائه سرویس ابری پایدار میتواند هزینههای زیرساختی شرکتها را کاهش دهد و از همین مسیر، زمینه رشد بیشتر خدمات ابری در کشور را فراهم کند.
برق؛ پاشنه آشیل دیتاسنترها
با این حال، صنعت خدمات ابری نیز از بحرانهای زیرساختی کشور در امان نمانده است. یکی از مهمترین چالشهای این صنعت، تأمین برق دیتاسنترهاست.
ابر آسیاتک مالک دیتاسنتر نیست و بهعنوان ارائهدهنده خدمات ابری، خود مشتری زیرساخت دیتاسنترها محسوب میشود. رجالزاده میگوید محدودیت برق در بسیاری از دیتاسنترها اکنون بهطور مستقیم بر ارائه خدمات اثر گذاشته است.
این مشکل تنها به تأمین برق سرورها محدود نمیشود. سیستمهای خنککننده دیتاسنترها نیز به انرژی پایدار وابستهاند و اختلال در تأمین برق میتواند همزمان زیرساخت پردازشی و سیستمهای سرمایشی را تحت تأثیر قرار دهد.
ابر آسیاتک برای کاهش این ریسک، توزیع زیرساخت در نقاط مختلف را در دستور کار قرار داده است. رجالزاده توضیح میدهد احتمال از کار افتادن همزمان چند نقطه زیرساختی پایین است و به همین دلیل، سرویسها بهگونهای طراحی میشوند که در صورت قطعی یک دیتاسنتر، امکان ادامه سرویسدهی از نقاط دیگر وجود داشته باشد.
تحریمها سرعت توسعه خدمات ابری را کاهش دادند
بازار خدمات ابری ایران طی سالهای گذشته با سرعتی که فعالان این حوزه انتظار داشتند رشد نکرده است؛ موضوعی که رجالزاده نیز آن را تأیید میکند و تحریمها را یکی از دلایل اصلی این وضعیت میداند.
به گفته او، صنعت خدمات ابری با سرعت بالایی در حال تغییر است و همزمان با گسترش هوش مصنوعی، سرویسدهندگان جهانی نیز تمرکز بیشتری بر زیرساختهای هوش مصنوعی و خدمات مبتنی بر اتوماسیون گذاشتهاند. با این حال، همراه شدن با این تحولات برای شرکتهای ایرانی ساده نیست.
محدودیت دسترسی مستقیم به بسیاری از سرویسهای جهانی باعث شده شرکتهای ایرانی برای ارائه برخی خدمات مرتبط با هوش مصنوعی، دواپس و مخازن نرمافزاری به راهکارهای واسطهای متکی شوند. به گفته رجالزاده، بخشی از این سرویسها با استفاده از پراکسی یا تونل و انتقال ترافیک از طریق IPهای غیرایرانی در اختیار کاربران قرار میگیرند.
او معتقد است زمان و هزینهای که شرکتهای ایرانی برای عبور از این محدودیتها و ارائه خدمات بهروز صرف میکنند، سرعت توسعه آنها را کاهش داده است. جنگ و سایر بحرانهای سالهای اخیر نیز فشار مضاعفی بر شرکتهای فناوری وارد کردهاند.
با این حال، مدیرعامل ابر آسیاتک معتقد است افزایش هزینه خرید و نگهداری تجهیزات، فرسودگی زیرساختهای موجود و تجربه کسبوکارها از مهاجرت به ابر در شرایط بحران میتواند معادله بازار را تغییر دهد؛ تغییری که شاید در نهایت فاصله بازار خدمات ابری ایران با انتظاراتی را که چند سال پیش برای رشد آن وجود داشت، کاهش دهد.
