۹ هزار مجموعهداده از ۱۴۱ نهاد در سکوی ملی دادههای باز تجمیع شد
رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران از انتشار نزدیک به ۹ هزار مجموعهداده متعلق به ۱۴۱ نهاد در سکوی ملی دادههای باز خبر داد. به گفته محمدمحسن صدر، این سکو با بهرهگیری از هوش مصنوعی، اطلاعات دریافتی از دستگاههای اجرایی را طی یک فرایند پنجمرحلهای پردازش میکند و نسخههای مختلف آن را در اختیار کسبوکارها، شرکتهای دانشبنیان و پژوهشگران قرار میدهد.
سکوی ملی دادههای باز به نشانی data.gov.ir با هدف تسهیل دسترسی عمومی به اطلاعات دستگاههای اجرایی و فراهمکردن زمینه استفاده از دادهها در توسعه اقتصاد دیجیتال راهاندازی شده است.
محمدمحسن صدر، رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران و معاون وزیر ارتباطات، با اشاره به وضعیت فعالیت این سکو اعلام کرد که تاکنون حدود ۹ هزار مجموعهداده از سوی ۱۴۱ ارائهدهنده اطلاعات در آن منتشر شده است.
به گفته صدر، دسترسی به دادههای عمومی میتواند فرصتهای تازهای برای توسعه محصولات و خدمات دیجیتال، انجام تحقیقات تخصصی و ارتقای کیفیت تصمیمگیری در بخشهای مختلف ایجاد کند. البته استفاده مؤثر از این ظرفیت به زیرساختهای مناسب، استانداردهای مشخص و چارچوبهای قانونی شفاف نیاز دارد.
پردازش دادههای دولتی با هوش مصنوعی در پنج مرحله
یکی از ویژگیهای مهم سکوی ملی دادههای باز، استفاده از هوش مصنوعی برای آمادهسازی و پردازش اطلاعات است. براساس توضیحات رئیس سازمان فناوری اطلاعات، دادههای دریافتی از دستگاههای اجرایی در قالب یک خط لوله پردازشی پنجمرحلهای آماده انتشار و استفاده میشوند.
در مرحله نخست، نسخه خام اطلاعات بدون اعمال تغییر نگهداری میشود تا کاربران بتوانند در صورت نیاز به دادههای اولیه دسترسی داشته باشند.
در مرحله دوم، عملیات پاکسازی دادهها انجام میشود و ساختار و قالب اطلاعات برای افزایش یکپارچگی و سهولت استفاده، استانداردسازی خواهد شد.
مرحله سوم به تکمیل دادههای ناقص اختصاص دارد. در این بخش، هوش مصنوعی با کمک منابع مرجع تلاش میکند اطلاعاتی را که بخشی از جزئیات آنها موجود نیست، تکمیل کند.
در مرحله چهارم، رکوردهایی که امکان اصلاح و تکمیل آنها وجود ندارد، شناسایی و از مجموعه دادههای قابل استفاده حذف میشوند.
در نهایت، مرحله پنجم با عنوان «معنابخشی» اجرا میشود. در این بخش، اطلاعات زمینهای و معنایی به دادهها اضافه میشود تا کاربران بتوانند ارتباط میان اطلاعات را بهتر درک کنند و از آنها برای تحلیلهای تخصصی استفاده کنند.
صدر درباره این فرایند توضیح داد که دادهها در پنج سطح، از اطلاعات خام تا خروجیهای آماده تحلیل، پردازش و در اختیار کاربران قرار میگیرند. همچنین کاربران میتوانند خروجی هر یک از این مراحل را بهصورت جداگانه دریافت کنند.
دسترسی به ۹ هزار مجموعهداده از طریق دانلود و API
یکی دیگر از امکانات سکوی ملی دادههای باز، فراهمکردن دسترسی به اطلاعات از مسیرهای مختلف است. براساس اعلام رئیس سازمان فناوری اطلاعات، کاربران علاوه بر دریافت مستقیم مجموعهدادهها، میتوانند از طریق رابط برنامهنویسی کاربردی (API) نیز به اطلاعات موردنیاز خود دسترسی داشته باشند.
این قابلیت به توسعهدهندگان و شرکتهای فناوری اجازه میدهد دادههای موردنیاز محصولات و خدمات خود را بهصورت مستقیم دریافت کنند و متناسب با نیازشان از نسخه خام یا پردازششده اطلاعات بهره ببرند.
چنین امکانی میتواند فرایند توسعه سرویسهای مبتنی بر داده را سادهتر کند و هزینه و زمان موردنیاز برای جمعآوری و آمادهسازی اطلاعات را کاهش دهد.
تأکید بر حریم خصوصی و امنیت در انتشار دادههای عمومی
محمدمحسن صدر با اشاره به انتشار اطلاعات ۱۴۱ نهاد در سکوی ملی دادههای باز، تأکید کرد که توسعه دسترسی عمومی به اطلاعات نباید صرفاً به افزایش تعداد مجموعهدادههای منتشرشده محدود شود.
به گفته او، کیفیت اطلاعات، استانداردسازی دادهها و مشخص بودن مسئولیت دستگاههای اجرایی در ارائه و بهروزرسانی آنها از الزامات اصلی حکمرانی داده محسوب میشوند. همچنین حفاظت از حریم خصوصی شهروندان و رعایت ملاحظات امنیتی باید در تمام مراحل انتشار و استفاده از اطلاعات مورد توجه قرار گیرد.
رئیس سازمان فناوری اطلاعات معتقد است توسعه زیرساختهای تبادل اطلاعات میان دستگاههای اجرایی و فراهمکردن دسترسی قانونمند به دادههای عمومی میتواند به افزایش شفافیت، بهبود تصمیمگیریها و ایجاد فرصتهای اقتصادی جدید کمک کند.
او همچنین توسعه زیرساختهای حکمرانی داده و گسترش استفاده مؤثر از اطلاعات عمومی را از برنامههای سازمان فناوری اطلاعات ایران عنوان کرد.
در مجموع، سکوی ملی دادههای باز با انتشار حدود ۹ هزار مجموعهداده و فراهمکردن امکان دریافت اطلاعات در سطوح مختلف پردازش، میتواند به یکی از زیرساختهای مورد استفاده کسبوکارهای دیجیتال، شرکتهای دانشبنیان و مراکز پژوهشی تبدیل شود. بااینحال، کیفیت و بهروزرسانی دادهها و تداوم همکاری دستگاههای اجرایی، نقش مهمی در میزان بهرهبرداری از ظرفیتهای این سکو خواهد داشت.