۶۹ درصد کسبوکارهای ایرانی در وضعیت بحرانی قرار دارند؛ مدیران سال ۱۴۰۴ را «افتضاح» توصیف کردند
پنجمین گزارش مدیران عامل ایلیا از تشدید بحران در فضای کسبوکار ایران حکایت دارد؛ بهطوریکه ۶۹ درصد مدیران عامل وضعیت سازمان خود را بحرانی میدانند و ۵۱ درصد آنها بهجای دنبال کردن برنامههای توسعهای، بر حفظ بقا و تداوم حداقلی فعالیتها تمرکز کردهاند. همچنین، سهم مدیرانی که برای ادامه حضور در جایگاه مدیرعاملی برنامه مشخصی ندارند، از ۲۳ درصد به ۴۴ درصد افزایش یافته است.
این گزارش با مشارکت ۳ هزار و ۲۴۱ مدیرعامل ایرانی تهیه شده و دادههای آن در خرداد و تیرماه ۱۴۰۵ گردآوری شده است. گزارش پنجم مدیران عامل ایلیا، ضمن بررسی عملکرد کسبوکارها در سال ۱۴۰۴، به ارزیابی چشمانداز مدیران برای سال ۱۴۰۵ نیز میپردازد.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد مجموعهای از فشارهای اقتصادی، مشکلات نقدینگی و کاهش امکان پیشبینی شرایط آینده، فضای فعالیت شرکتها را دشوار کرده است. در چنین شرایطی، بسیاری از مدیران ناچار شدهاند اولویتهای خود را از توسعه و سرمایهگذاری به سمت کنترل بحران و حفظ فعالیتهای جاری تغییر دهند.
«افتضاح»؛ پرتکرارترین واژه برای توصیف عملکرد سال ۱۴۰۴
یکی از بخشهای قابلتوجه گزارش ایلیا به توصیف یککلمهای مدیران عامل از سال ۱۴۰۴ اختصاص دارد. در این بخش، واژه «افتضاح» با ۱۵۷ بار تکرار در صدر پاسخها قرار گرفته است.
علاوه بر این، کلماتی مانند «فاجعه»، «بحران»، «رکود»، «جنگ» و «سخت» نیز بارها از سوی مدیران مطرح شدهاند. تکرار این واژهها تصویری از سالی دشوار برای کسبوکارهای ایرانی ارائه میدهد؛ سالی که در آن چالشهای اقتصادی و نااطمینانی، فرصت برنامهریزی و حرکت به سمت رشد را برای بسیاری از سازمانها محدود کرده است.
براساس نتایج گزارش، ۵۱ درصد مدیران عامل تأثیر کوتاهمدت سیاستها و برنامههای اقتصادی دولت بر کسبوکار خود را منفی ارزیابی کردهاند. از این میان، ۲۲ درصد معتقدند این سیاستها تأثیری شدید و مختلکننده بر فعالیت سازمانشان داشته است.
در سوی دیگر، تنها ۱۸ درصد مدیران تأثیر کوتاهمدت اقدامات اقتصادی دولت را مثبت دانستهاند و ۳۱ درصد نیز اعلام کردهاند که این اقدامات تغییر معناداری در عملکرد کسبوکارشان ایجاد نکرده است.
بااینحال، ارزیابی مدیران از پیامدهای بلندمدت سیاستهای اقتصادی دولت تا حدودی متفاوت است. در این بخش، ۳۸ درصد دیدگاه مثبت و ۳۸ درصد دیدگاه منفی داشتهاند؛ موضوعی که از وجود اختلافنظر درباره نتایج بلندمدت سیاستهای اقتصادی حکایت دارد.
افزایش تردید مدیران درباره آینده شغلی
یکی دیگر از یافتههای مهم گزارش ایلیا، تغییر قابلتوجه در برنامه مدیران عامل برای ادامه فعالیت در جایگاه مدیریتی خود است.
براساس آمار منتشرشده، سهم مدیرانی که برای مدت حضور خود در سمت مدیرعاملی برنامه مشخصی ندارند، از ۲۳ درصد در سال ۱۴۰۴ به ۴۴ درصد در سال ۱۴۰۵ افزایش یافته است.
در مقابل، تعداد مدیرانی که قصد دارند بیش از سه سال دیگر در این جایگاه باقی بمانند، کاهش پیدا کرده است. سهم این گروه از ۴۲ درصد به ۲۶ درصد رسیده که نشاندهنده کاهش تمایل به تعهدات بلندمدت مدیریتی در فضای نامطمئن فعلی است.
این تغییرات نشان میدهد نااطمینانی اقتصادی تنها بر برنامههای عملیاتی شرکتها تأثیر نگذاشته، بلکه تصمیم مدیران درباره آینده حرفهای و میزان ماندگاری آنها در سازمانها را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
بحران نقدینگی؛ دغدغه اصلی کسبوکارهای ایرانی
بخش دیگری از گزارش پنجم مدیران عامل ایلیا به وضعیت سازمانها و مهمترین آسیبهای واردشده به آنها در پی بحرانهای اقتصادی، جنگ و ناآرامیهای سال گذشته میپردازد.
بر اساس دادههای این گزارش، ۶۹ درصد مدیران عامل وضعیت فعلی سازمان خود را بحرانی ارزیابی کردهاند. در چنین شرایطی، ۵۱ درصد آنها حفظ بقا و تداوم حداقلی فعالیتهای سازمان را بهعنوان اولویت اصلی خود انتخاب کردهاند.
در مقابل، ۲۷ درصد مدیران همچنان به دنبال اجرای برنامههای توسعهای هستند و تنها ۴ درصد اعلام کردهاند که جهتگیری کلان سازمانشان تغییری نکرده است.
آمار مربوط به آسیبهای واردشده به کسبوکارها نیز نشان میدهد مشکلات مالی در صدر چالشها قرار دارند. نقدینگی و جریان مالی با سهم ۵۰ درصدی، پرتکرارترین حوزه آسیبدیده در میان پاسخهای مدیران بوده است.
پس از آن، تأمین مواد اولیه و تجهیزات با ۳۶ درصد و کاهش فروش و تقاضا با ۳۳ درصد در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند.
این ارقام نشان میدهد بحرانهای اخیر بهطور همزمان بخشهای مختلف فعالیت اقتصادی، از تأمین منابع و تولید گرفته تا فروش و دسترسی به بازار را تحت فشار قرار دادهاند. بهویژه مشکلات نقدینگی میتواند توان شرکتها برای تأمین نیازهای روزمره، پرداخت هزینهها و اجرای برنامههای توسعهای را محدود کند.
فشار روانی و احساس مسئولیت بیش از حد؛ چالشهای شخصی مدیران
گزارش ایلیا علاوه بر بررسی وضعیت اقتصادی سازمانها، به فشارهای فردی و روانی مدیران عامل نیز پرداخته است.
براساس نتایج نظرسنجی، ۵۳ درصد مدیران احساس مسئولیت بیش از حد در قبال موفقیت سازمان را یکی از مهمترین فشارهای شخصی خود عنوان کردهاند. همچنین، ۵۲ درصد آنها از ابهام و نگرانی درباره آینده کسبوکار بهعنوان یکی از چالشهای اصلی ذهنی خود نام بردهاند.
در همین حال، ۲۹ درصد مدیران با مشکلات مرتبط با سلامت جسمی و روانی مواجه بودهاند و ۲۲ درصد نیز احساس تنهایی در تصمیمگیریهای مهم مدیریتی را تجربه کردهاند.
این آمار نشان میدهد پیامدهای بحران اقتصادی به سطح سازمانی محدود نمانده و فشار قابلتوجهی بر وضعیت روانی و کیفیت تصمیمگیری مدیران نیز وارد کرده است.
در مجموع، پنجمین گزارش مدیران عامل ایلیا تصویری نگرانکننده از وضعیت کسبوکارهای ایرانی ارائه میدهد. افزایش سهم سازمانهای گرفتار بحران، تمرکز مدیران بر حفظ بقا، مشکلات نقدینگی و کاهش اطمینان نسبت به آینده شغلی، همگی نشان میدهند که اولویت بسیاری از شرکتها در شرایط فعلی از رشد و توسعه به حفظ موجودیت و تداوم فعالیت تغییر کرده است.