نقش مناطق ویژه اقتصادی در اقتصاد آمریکا و نحوه اداره آنها
در حالی که مناطق آزاد و ویژه اقتصادی در ذهن بسیاری، ابزاری برای جذب سرمایه خارجی و توسعه صادرات در کشورهای در حال توسعه تداعی میشود، ایالات متحده آمریکا نیز از این ابزار به شیوهای متفاوت و با اهدافی خاص بهره میبرد.
اهمیت مناطق ویژه در اقتصاد آمریکا:
مناطق ویژه اقتصادی در آمریکا، نقشی پررنگ در اقتصاد این کشور ایفا میکنند. به طوری که یک ششم از تولیدات بخش ساخت و ساز و یک هشتم ارزش کل واردات آمریکا از طریق این مناطق صورت میگیرد. این مناطق، سالانه میلیاردها دلار عوارض گمرکی را به تعویق انداخته یا حذف میکنند و سهم قابل توجهی از تولید ناخالص داخلی و ارزش افزوده بخش ساخت و ساز را به خود اختصاص میدهند.
تفاوت رویکرد آمریکا:
آنچه مناطق ویژه اقتصادی در آمریکا را از نمونههای مشابه در سایر کشورها متمایز میکند، رویکرد شفاف و مبتنی بر سازوکارهای بازار است. ایالات متحده، با دنبال کردن سیاستی مشخص در خصوص انگیزه ایجاد این مناطق، صرفاً به کاهش تعرفه برای کالاهای واسطهای مورد استفاده شرکتهای مستقر در این مناطق اکتفا میکند.
مکانیسم تبعیض تعرفهای:
هدف اصلی از ایجاد مناطق ویژه در آمریکا، اعمال تبعیض تعرفهای به نفع واردکنندگان خاص است. به این صورت که تعرفه واردات کالاهای واسطهای برای شرکتهایی که از این کالاها در فرآیند تولید و صادرات استفاده میکنند، در این مناطق کاهش مییابد. این امر، به منظور حمایت از تولیدکنندگان داخلی و افزایش رقابتپذیری آنها در بازارهای جهانی صورت میپذیرد.
عدم مکانمحوری:
یکی دیگر از ویژگیهای بارز مناطق ویژه در آمریکا، عدم مکانمحوری آنهاست. برخلاف بسیاری از کشورها که مناطق ویژه را در محدودههای جغرافیایی مشخص ایجاد میکنند، در آمریکا، پس از موافقت با درخواست شرکت برای ورود به منطقه ویژه، مرزهای گمرکی در محل استقرار شرکت ترسیم میشود. به این ترتیب، هیچ سرمایهگذاری زیرساختی یا یارانهای به شرکتهای مستقر در این مناطق اختصاص نمییابد.
نحوه اداره و فرآیند مجوزدهی:
مناطق ویژه اقتصادی در آمریکا، که با نام «مناطق تجارت خارجی» شناخته میشوند، توسط هیئت مدیره مناطق تجارت خارجی اداره میشوند. فرآیند مجوزدهی به شرکتها برای فعالیت در این مناطق، روندی شفاف و قابل پیگیری است. شرکتها باید درخواست خود را به همراه جزئیات مربوط به مواد اولیه، محصولات و خروجیهای خود به این هیئت ارائه دهند. پس از بررسی درخواست و انجام لابیهای لازم، تصمیم نهایی توسط هیئت مدیره اتخاذ میشود.
مزایای مناطق ویژه در آمریکا:
شرکتهای مستقر در مناطق ویژه آمریکا، از مزایایی نظیر کاهش یا تعویق عوارض گمرکی، کاهش کاغذبازیهای اداری و مزایای لجستیکی بهرهمند میشوند. این امر، به کاهش هزینههای تولید، افزایش رقابتپذیری و جذب سرمایهگذاری خارجی کمک میکند.