مهان با کمک هوش مصنوعی مصرف ۶ میلیون مترمکعب گاز را مدیریت میکند
پلتفرم «مهان» با هدف هوشمندسازی مصرف انرژی اعلام کرد در سال ۱۴۰۴ بیش از ۲۰ میلیون مترمکعب گاز صرفهجویی کرده و اکنون با ۱۳ شرکت گاز استانی همکاری دارد. امید پایدار، مدیرعامل مهان، میگوید این پلتفرم قصد دارد تا پایان سال ۱۴۰۵ حدود ۳ میلیون مشترک، معادل ۱۰ درصد مشترکان گاز کشور، جذب کند.
سیدولیالله فاطمی، بنیانگذار توسن، در مراسم قرعهکشی طرح «مهان» با اشاره به ضرورت اصلاح الگوی مصرف انرژی گفت افزایش قیمت انرژی تنها راهکار مدیریت مصرف نیست و باید مدلی ایجاد شود که مردم از صرفهجویی، منفعت مستقیم دریافت کنند.
به گفته فاطمی، مصرف انرژی در کشور بالاتر از نیاز واقعی است و بخشی از این مسئله به فرسودگی تجهیزات، ساختمانها و فناوریهای مورد استفاده بازمیگردد. ایده مهان نیز با هدف ایجاد ارتباط میان عرضه و تقاضای انرژی شکل گرفته است.
او توضیح داد اگر خانوارها مصرف خود را کاهش دهند، انرژی آزادشده میتواند به بخش تولید اختصاص پیدا کند، صنایع با محدودیت و خاموشی کمتری مواجه شوند و بخشی از منفعت حاصل از این صرفهجویی نیز به مردم بازگردد. به این ترتیب، یک زنجیره منافع برای خانوارها، صنایع و سایر ذینفعان شکل میگیرد.
به گفته بنیانگذار توسن، طرح مهان ابتدا در استان یزد بهصورت پایلوت اجرا شد و پس از نتایج بهدستآمده، در برنامه هفتم توسعه نیز بهعنوان یک مصوبه ملی مورد پذیرش قرار گرفت. این مدل اکنون در حوزه برق و گاز در حال توسعه است و برای اجرای آن در حوزه آب نیز برنامهریزی شده است.
فاطمی همچنین تأکید کرد مشوقهای مهان صرفاً نقدی نیستند و مشوقهای غیرنقدی نیز در این طرح در نظر گرفته شده است. یکی از این برنامهها کمک به نوسازی تجهیزات گرمایشی، موتورخانهها، بخاریها و سایر تجهیزات پرمصرف است تا بخشی از عقبماندگی فناوری در این حوزه جبران شود.
مهان چگونه مصرف انرژی را هوشمند میکند؟
امید پایدار، مدیرعامل مهان، درباره نحوه فعالیت این پلتفرم گفت فعالیت آزمایشی مهان در سال ۱۴۰۳ با همکاری شرکت گاز استان یزد آغاز شد. در این مرحله بیش از ۳۰ هزار مشترک در طرح مشارکت کردند و در نهایت بیش از ۴ میلیون مترمکعب گاز طبیعی صرفهجویی شد.
در این طرح، مشترکان روزانه حدود ۷ هزار تصویر از کنتور گاز خود را در سامانه بارگذاری میکردند و بر اساس اطلاعات ثبتشده، میزان مصرف و پاداش صرفهجویی آنها محاسبه میشد.
به گفته پایدار، عملکرد این سامانه در سال ۱۴۰۴ نیز به صرفهجویی قابلتوجهی در مصرف گاز منجر شد و اکنون مهان با ۱۳ شرکت گاز استانی همکاری دارد. این پلتفرم همچنین در مسیر توسعه فعالیت خود در بیش از ۲۰ استان کشور قرار گرفته است.
مدیرعامل مهان درباره سازوکار این سامانه توضیح داد کاربران پس از ثبتنام کافی است بهصورت روزانه تصویر کنتور خود را در سامانه بارگذاری کنند. مهان با استفاده از یک مدل هوش مصنوعی برای پیشبینی مصرف، که بر اساس دادههای مصرف هر مشترک و پارامترهای دمایی و محیطی آموزش دیده است، میزان صرفهجویی را محاسبه و متناسب با آن پاداش ریالی پرداخت میکند.
کاربران علاوه بر پاداش صرفهجویی، میتوانند با دعوت از افراد دیگر برای عضویت در مهان و شرکت در بخشهایی مانند گردونه شانس، لیگها و مسابقات نیز امتیاز و جوایز بیشتری دریافت کنند.
پایدار تأکید کرد هدف مهان صرفاً پرداخت جایزه نیست و این پلتفرم تلاش میکند با استفاده از فناوری، صرفهجویی در مصرف انرژی را به رفتاری ساده، جذاب و درآمدزا برای مردم تبدیل کند.
صرفهجویی ۲۰ میلیون مترمکعبی گاز در سال ۱۴۰۴
مدیرعامل مهان با اشاره به اقدامات این مجموعه برای کاهش مصرف انرژی گفت در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۰ هزار بخاری کممصرف برای اجرای طرح تهیه شد که بیش از ۶ هزار دستگاه از آنها تا پایان همان سال توزیع شد و روند توزیع سایر بخاریها نیز در سال ۱۴۰۴ ادامه پیدا کرد.
به گفته پایدار، در پایان سال ۱۴۰۳ بیش از ۴ میلیون مترمکعب صرفهجویی گاز به تأیید شرکت ملی گاز رسید و گواهی صرفهجویی آن نیز به مهان اختصاص یافت. این نتیجه نشان داد مدل مهان ظرفیت اجرا و اثرگذاری در یکی از چالشهای اصلی حوزه انرژی کشور را دارد.
پس از اجرای موفق طرح، تجربه مهان در جلسات ستاد تحول دولت، سازمان بهینهسازی و شرکت ملی گاز مورد بررسی قرار گرفت و در تدوین آییننامه «شرکتهای کارور» نیز مورد استفاده قرار گرفت.
پایدار همچنین اعلام کرد مهان در آبان ۱۴۰۴ بهعنوان یکی از ۸۰ محصول برتر دانشبنیان کشور به رئیسجمهور معرفی شد و در نمایشگاه صنعت گاز نیز بهعنوان یکی از پلتفرمهای تحولآفرین این صنعت معرفی شد.
پس از ابلاغ آییننامه شرکتهای کارور در پایان آذر ۱۴۰۴، مهان نخستین شرکتی بود که گواهینامه کارور شرکت ملی گاز را دریافت کرد و فعالیت خود را ابتدا در استان یزد و سپس در استان زنجان توسعه داد.
تعداد کاربران مهان تا پایان سال ۱۴۰۴ به ۷۰ هزار مشترک رسید. حتی در دورهای که به دلیل شرایط جنگی امکان مراجعه مأموران قرائت کنتور وجود نداشت، روزانه حدود ۱۰ هزار مشترک با ارسال تصویر کنتور از سامانه مهان استفاده میکردند.
پایدار میزان صرفهجویی گاز در سال ۱۴۰۴ را بیش از ۲۰ میلیون مترمکعب اعلام کرد و گفت این میزان در حال طی مراحل محاسبه نهایی و دریافت گواهی است.
هدفگذاری برای جذب ۳ میلیون مشترک تا پایان ۱۴۰۵
مدیرعامل مهان از برنامه این پلتفرم برای جذب ۳ میلیون مشترک تا پایان سال ۱۴۰۵ خبر داد. این تعداد معادل حدود ۱۰ درصد از مشترکان گاز کشور است.
به گفته او، اگر هر مشترک روزانه تنها ۲ مترمکعب در مصرف گاز صرفهجویی کند، در مجموع روزانه حدود ۶ میلیون مترمکعب گاز در دورههای اوج ناترازی صرفهجویی خواهد شد.
مهان همچنین در حال توسعه مدل خود در بخشهای غیرخانگی است. پایدار میگوید اجرای پایلوت بهینهسازی مصرف در گلخانهها در سال گذشته حدود ۴۰ درصد صرفهجویی را نشان داده و اکنون توسعه این طرح در استانهای مازندران، البرز و زنجان در حال بررسی است.
در کنار این طرح، پروژههای آزمایشی مربوط به نانواییها در استان کرمان و کارخانههای آجر و برخی صنایع دیگر نیز در حال اجرا یا مطالعه هستند.
پایدار همچنین از برنامه تولید حدود ۲۰۰ هزار ماژول هوشمند قرائت کنتور برای مشترکان پرمصرف خبر داد. این تجهیزات امکان پایش لحظهای مصرف را فراهم میکنند و میتوانند به مشترکان و خود مهان برای مدیریت دقیقتر مصرف کمک کنند.
مدل درآمدی مهان؛ فروش گواهی صرفهجویی در بورس انرژی
مدیرعامل مهان در پاسخ به پرسشی درباره مدل درآمدی این پلتفرم گفت کسبوکار مهان بر پایه صدور و فروش گواهی صرفهجویی انرژی شکل گرفته و این طرح همچنان در مرحله توسعه و سرمایهگذاری قرار دارد.
پس از اینکه شرکت ملی گاز میزان صرفهجویی ایجادشده را تأیید کند، گواهی صرفهجویی صادر خواهد شد. این گواهیها سپس در بورس انرژی عرضه میشوند و صنایع میتوانند آنها را خریداری کنند.
به گفته پایدار، خرید این گواهیها به صنایع کمک میکند در دورههای ناترازی انرژی با محدودیت کمتری در تأمین گاز یا برق مواجه شوند. کاهش محدودیت انرژی نیز میتواند به ادامه فعالیت خطوط تولید، افزایش تولید کارخانهها و کاهش خسارت ناشی از قطعی یا محدودیت انرژی منجر شود.
پایدار درباره زمان رسیدن مهان به درآمدزایی کامل نیز گفت ممکن است شکلگیری کامل این مدل برای مهان و سایر شرکتهای فعال در این حوزه چند سال زمان ببرد. در حال حاضر فرآیند محاسبات و سازوکارهای اجرایی همچنان در حال تکمیل است، اما طبق برنامهریزی انجامشده، این چرخه بهتدریج کوتاهتر خواهد شد.
به گفته او، هدف این است که در آینده تسویههای مالی مرتبط با این مدل حتی بهصورت ماهانه یا هفتگی انجام شود.
