آیا یک گرگ مکانیکی به قیمت ۱۰ میلیارد دلار، ارزش این هزینه سرسامآور را دارد
در روز دوشنبهای که گذشت، استارتاپ Colossal Biosciences، که فعالیت اصلی آن در حوزه “بازآفرینی گونههای منقرضشده” متمرکز است، از نتایج بلندپروازانه و جدیدترین تلاشهای خود پرده برداشت: بازسازی گرگ عظیمالجثه. این حیوانات که بیش از ۱۲ هزار سال پیش از صحنه زمین محو شدهاند، شهرت فراوانی را مدیون حضورشان در مجموعه تلویزیونی پرطرفدار “بازی تاج و تخت” هستند. اما سوالی که مطرح میشود این است که آیا صرف مبلغ هنگفت ۱۰ میلیارد دلار برای به وجود آوردن دوباره این موجودات باستانی، اقدامی ارزشمند تلقی میشود؟
این موجودات سفید و پشمالو در یک منطقه حفاظتشده وسیع به مساحت تقریبی ۸۰۰ هکتار نگهداری میشوند. موقعیت دقیق این منطقه به قدری محرمانه است که حتی خبرنگارانی که برای بازدید از این حیوانات دعوت شده بودند، اجازه ورود به مقر اصلی شرکت واقع در شمال ایالات متحده را پیدا نکردند. در عوض، آنها به یک مکان مخفی دیگر منتقل شدند تا بتوانند این حیوانات را از نزدیک مشاهده کنند، زیرا در عصر پیشرفتهای هوش مصنوعی، دیگر نمیتوان به سادگی به تصاویر و عکسها اعتماد کرد و دیدن واقعیت از نزدیک ضروری به نظر میرسید.
در این مکان، دو گرگ نر ششماهه به نامهای رموس و رمولوس به نمایش گذاشته شدند که وزن هرکدام حدود ۳۶ کیلوگرم بود. برای یک فرد ناآشنا، این حیوانات شباهت زیادی به سگهای وحشی بسیار بزرگ با جمجمههایی اندکی بزرگتر و پوزههایی کشیدهتر داشتند. علاوه بر رموس و رمولوس، یک گرگ ماده دوماهه به نام خالسی نیز بخشی از این گروه مهندسیشده را تشکیل میدهد که نشاندهنده پیشرفت در این پروژه است.
با این حال، شرکت Colossal Biosciences تأکید میکند که این گرگها هیچ شباهتی به موجودات معمولی ندارند. گرگهای عظیمالجثهای که این شرکت معرفی کرده است، حاصل ۱۸ ماه تلاش بیوقفه علمی هستند که بر اساس اطلاعات ژنتیکی بهدستآمده از فسیل یک دندان ۱۳ هزار ساله و یک جمجمه ۷۲ هزار ساله از این گونه منقرضشده شکل گرفته است.
آیا ۱۰ میلیارد دلار برای زنده کردن چند حیوان کافی است
در اوایل سال جاری میلادی، زمانی که شرکت Colossal Biosciences اعلام کرد که ارزش آن به بیش از ۱۰ میلیارد دلار رسیده و موفق به جذب دور جدیدی از سرمایهگذاری شده است، بن لم، همبنیانگذار و مدیرعامل شرکت، اظهار داشت که با توجه به پیشرفتهای علمی واقعی که شرکت به آن دست یافته است، این رقم هنوز هم کمتر از ارزش ذاتی و پتانسیل واقعی آن محسوب میشود.
با توجه به اینکه بسیاری از استارتاپها تمایل دارند تا تواناییها و دستاوردهای خود را بیش از حد بزرگ جلوه دهند، پذیرش سخنان بن لم برای بسیاری آسان نبود، به ویژه با در نظر گرفتن این واقعیت که پروژههای بلندپروازانه دیگر این شرکت برای بازآفرینی ماموت پشمالو و ببر تاسمانی نیز تا سال ۲۰۲۸ به نتیجه نهایی نخواهند رسید و در مراحل ابتدایی قرار دارند.
اما از آن زمان به بعد، این شرکت دستاوردهایی را معرفی کرد که امیدوار بود بتواند تردیدهای موجود در مورد پیشرفتهای علمیاش را کاهش دهد و اعتماد بیشتری را جلب کند. در ماه گذشته، آنها اعلام کردند که موفق به تولید یک موش با پوشش پشمی مشابه پشم ماموت شدهاند. این “موشهای ماموتی” هیجان و توجه زیادی را در میان مخاطبان و جامعه علمی برانگیختند و نشاندهنده گامی رو به جلو در فناوریهای این شرکت بودند.
با این حال، به نظر میرسد که با تولید گرگهای عظیمالجثه، این شرکت قدمی بسیار فراتر از دستاورد قبلی خود برداشته است و وارد مرحله جدیدی از تحقیقات و توسعه شده است.
پژوهشگران این شرکت با انجام مقایسههای دقیق بین DNA باستانی گرگ عظیمالجثه و DNA گرگ خاکستری امروزی، به این نتیجه رسیدند که این دو گونه از نظر ژنتیکی حدود ۹۹.۵ درصد مشابه هستند. سپس دانشمندان با استفاده از فناوری پیشرفته ویرایش ژنوم CRISPR، حدود ۲۰ ژن مرتبط با ظاهر و برخی ویژگیهای گرگ عظیمالجثه را به سلولهای گرگ خاکستری وارد کردند. این سلولهای دستکاریشده در محیط آزمایشگاه به جنین تبدیل شدند و در نهایت در رحم یک سگ بزرگ خانگی کاشته شدند. این سگ، پس از طی دوره بارداری، تولهگرگهای جدید را به دنیا آورد که از نظر ژنتیکی به گرگ عظیمالجثه نزدیک هستند. شرکت مدعی است که این دستاورد، نخستین مورد موفقیتآمیز از بازگرداندن یک گونه منقرضشده به حیات از طریق این روش است.
تردیدهای دانشمندان مستقل
با وجود اینکه پروژه شرکت Colossal Biosciences بازتابهای خبری گستردهای داشته است، بسیاری از دانشمندان مستقلی که هیچ همکاری رسمی با این شرکت ندارند، درباره اینکه آیا واقعاً یک گونه منقرضشده به طور کامل احیا شده است، تردیدهای جدی دارند و نظرات محتاطانهای را ابراز کردهاند.
دیوید گلد، استاد دیرینهشناسی در دانشگاه UC Davis، اظهار داشته است که این دستاورد از نظر فنی و ویرایش ژنتیکی بسیار چشمگیر و قابل توجه است، اما او آن را به عنوان “احیای گونه منقرضشده” تلقی نمیکند. به گفته او، محققان در واقع یک گرگ خاکستری را مورد استفاده قرار دادهاند و با دستکاری برخی از ژنهای آن، تلاش کردهاند تا ظاهری شبیه به گرگ عظیمالجثه به آن ببخشند. در واقع، موجود به وجود آمده چیزی بین یک گرگ خاکستری و یک گرگ عظیمالجثه منقرضشده است. علاوه بر این، این حیوانات نه در میان یک گروه از گرگهای عظیمالجثه پرورش یافتهاند و نه در محیط طبیعی به شکار میپردازند، بنابراین احتمال زیادی وجود دارد که رفتار آنها نیز با نمونه واقعی این گونه منقرضشده متفاوت باشد.
نظر مشابهی را نیز الکساندر یانگ، استاد ژنتیک آماری در دانشگاه UCLA، بیان کرده است. او در شبکه اجتماعی X (توییتر سابق) نوشته است که این پروژه بیش از حد بزرگنمایی شده و انتظارات غیرواقعی ایجاد کرده است. به گفته او، برای تولید این گرگها تنها حدود ۲۰ تغییر در ۱۴ ژن از کل ژنوم گرگ خاکستری انجام شده است، بنابراین آنچه ساخته شده است، گرگ عظیمالجثه واقعی نیست، بلکه یک گرگ خاکستری است که از نظر ظاهری کمی به آن شباهت دارد. از نظر این استاد ژنتیک، این دستاورد از نظر علمی جالب و حائز اهمیت است، اما نمیتوان آن را به عنوان بازگرداندن کامل یک گونه منقرضشده به حساب آورد.
در پاسخ به این پرسش که آیا ویرایش ژنها صرفاً برای تغییر ظاهر بیرونی گرگ خاکستری انجام شده است یا خیر، جورج چرچ، همبنیانگذار شرکت Colossal و استاد برجسته ژنتیک در دانشگاههای هاروارد و MIT، توضیح داده است که برخی از این تغییرات مربوط به ساختار جمجمه این حیوانات هستند که یک ویژگی درونی و اساسی به شمار میآید
