دبیر ستاد توسعه علوم و فناوریهای زیست و سلولهای بنیادی: دستیار هوش مصنوعی تا پنج سال آینده در کنار تمام رادیولوژیستهای کشور قرار میگیرد
مصطفی قانعی، دبیر ستاد توسعه علوم و فناوریهای زیست و سلولهای بنیادی، از برنامه تجهیز تمام رادیولوژیستهای کشور به دستیار هوش مصنوعی طی پنج سال آینده خبر داد. به گفته او، استفاده از این فناوری در فرایند تشخیص سرطان پستان میتواند سالانه حدود ۸۰۰ میلیارد تومان در هزینههای بیمه سلامت صرفهجویی ایجاد کند.
این موضوع در حاشیه چهلویکمین کنگره سالانه رادیولوژی ایران مطرح شد؛ رویدادی که با حضور نمایندگان معاونت علمی ریاستجمهوری، انجمن رادیولوژی ایران و نهادهای تأمین مالی فناوری برگزار شد. شرکتکنندگان در این کنگره درباره فرصتهای هوش مصنوعی در تصویربرداری پزشکی، چالشهای نظارتی و شیوههای حمایت از شرکتهای دانشبنیان فعال در این حوزه صحبت کردند.
این کنگره حدود سه هزار شرکتکننده داشت و برای نخستین بار، فضای نمایشگاهی مستقلی به معرفی محصولات و شرکتهای فعال در زمینه هوش مصنوعی و رادیولوژی اختصاص داده شد.
صرفهجویی ۸۰۰ میلیارد تومانی با هوش مصنوعی در تشخیص سرطان پستان
مصطفی قانعی با اشاره به برنامههای معاونت علمی ریاستجمهوری برای گسترش کاربرد هوش مصنوعی در تصویربرداری پزشکی اعلام کرد که طی پنج سال آینده، رادیولوژیستها در تمام تخصصهای این حوزه به دستیار هوش مصنوعی مجهز خواهند شد.
او در اینباره گفت: «در پنج سال آینده تمام رادیولوژیستهای ما، در هر رشتهای که باشند، یک دستیار هوش مصنوعی در کنار خود خواهند داشت.»
براساس توضیحات قانعی، این سامانهها میتوانند تصاویر پزشکی را با سرعت و دقت بالا تحلیل کنند و گزارش اولیه را در اختیار پزشک قرار دهند. رادیولوژیست نیز پس از بررسی نتایج، گزارش را تأیید یا اصلاح میکند. اصلاحات پزشک میتواند برای ارتقای عملکرد و دقت سامانههای هوش مصنوعی مورد استفاده قرار بگیرد.
دبیر ستاد توسعه علوم و فناوریهای زیست و سلولهای بنیادی تأکید کرد که هوش مصنوعی قرار نیست جایگزین پزشکان شود و اعتبار هیچ گزارشی بدون بررسی و امضای متخصص رادیولوژی تأیید نخواهد شد.
قانعی در ادامه از سرمایهگذاری حدود ششساله معاونت علمی ریاستجمهوری روی یک شرکت فعال در زمینه تشخیص سرطان پستان با هوش مصنوعی خبر داد. این شرکت با استفاده از یکی از بزرگترین پایگاههای داده تصاویر ماموگرافی، سامانهای برای شناسایی این بیماری توسعه داده است.
به گفته او، آزمایش این سامانه در قم با موفقیت انجام شده و اجرای آن اکنون در مشهد نیز آغاز شده است.
قانعی درباره مدل همکاری این فناوری با بیمه سلامت توضیح داد که در صورت استفاده بیمارستانها از سامانه هوش مصنوعی و تأیید گزارش نهایی توسط پزشک، اسناد خدمات درمانی میتوانند بهصورت آنی تسویه شوند. او پیشبینی کرد استفاده از این فناوری در فرایند تشخیص سرطان پستان، سالانه حدود ۸۰۰ میلیارد تومان برای بیمه سلامت صرفهجویی به همراه داشته باشد.
به گفته قانعی، اجرای این طرح در تعدادی از بیمارستانهای خیریه، دولتی و خصوصی آغاز شده است. همچنین معاونت علمی برای تأمین زیرساختهای پردازشی موردنیاز، از جمله ظرفیت پردازشگرهای گرافیکی (GPU) برای تحلیل تصاویر پزشکی، برنامههایی را دنبال میکند.
چالش اعتماد رادیولوژیستها و ضرورت نظارت تخصصی بر هوش مصنوعی
امیررضا رادمرد، عضو هیئتمدیره انجمن رادیولوژی ایران، نیز در این کنگره به برخی نگرانیها درباره گسترش هوش مصنوعی در تصویربرداری پزشکی پرداخت.
او با اشاره به تردید بخشی از جامعه رادیولوژی نسبت به این فناوری گفت برخی متخصصان هنوز اعتماد کافی به ابزارهای هوش مصنوعی ندارند و استفاده گسترده از آن را تهدیدی برای آینده شغلی خود میدانند.
رادمرد با اشاره به تجربه جهانی تأکید کرد که هوش مصنوعی تاکنون جایگزین متخصصان رادیولوژی نشده است، بلکه بهعنوان ابزاری کمکی میتواند دقت تشخیص را افزایش دهد و کیفیت خدمات درمانی را بهبود ببخشد.
از نگاه او، یکی از مهمترین پیشنیازهای توسعه این فناوری، ایجاد سازوکارهای نظارتی دقیق برای ارزیابی محصولات است. انجمن رادیولوژی ایران و بورد تخصصی این رشته باید در کنار نهادهای دولتی و شرکتهای تولیدکننده، در بررسی اعتبار، عملکرد و دقت سامانههای هوش مصنوعی مشارکت داشته باشند.
عضو هیئتمدیره انجمن رادیولوژی ایران همچنین درباره تأثیر احتمالی استفاده نادرست از این ابزارها بر آموزش دستیاران تخصصی هشدار داد. او معتقد است توسعه فناوری نباید به تضعیف آموزش بالینی یا کاهش نقش اعضای هیئت علمی دانشگاهها منجر شود.
نیاز شرکتهای هوش مصنوعی پزشکی به سرمایهگذاریهای بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان
در بخش دیگری از چهلویکمین کنگره سالانه رادیولوژی ایران، یحیی رهنمایی، مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری غذا و سلامت، درباره وضعیت تأمین مالی شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی پزشکی توضیح داد.
او با اشاره به سطح بلوغ شرکتهای حاضر در نمایشگاه گفت بسیاری از این کسبوکارها هنوز در مرحله توسعه نمونه اولیه محصولات خود قرار دارند و برای عبور از این مرحله به حمایتهای مالی متناسب با نیازشان احتیاج دارند.
به گفته رهنمایی، سرمایهگذاری اولیه در این حوزه معمولاً کمتر از ۱۰ میلیارد تومان است؛ اما شرکتها برای تکمیل محصولات، توسعه زیرساختها و ورود گسترده به بازار ممکن است به منابع مالی بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان نیاز داشته باشند.
او تأکید کرد تأمین چنین سرمایهای در مراحل پیشرفته توسعه کسبوکار، به مشارکت چند سرمایهگذار و همکاری نهادهایی مانند صندوق نوآوری و شکوفایی نیاز دارد.
مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری غذا و سلامت همچنین از حمایت این مجموعه از شرکتهای دانشبنیان از طریق ابزارهای مالی، ایجاد ارتباط با سرمایهگذاران و تسهیل دسترسی به زیرساختهای موردنیاز خبر داد.
رهنمایی در ادامه با اشاره به آغاز اجرای آزمایشی سامانه هوش مصنوعی تشخیص سرطان پستان در مشهد، نسبت به گسترش استفاده از این فناوری در بیمارستانهای کشور طی آینده نزدیک ابراز امیدواری کرد؛ هرچند زمان مشخصی برای اجرای سراسری این طرح اعلام نکرد.
در مجموع، اظهارات مطرحشده در کنگره رادیولوژی ایران نشان میدهد توسعه هوش مصنوعی در تصویربرداری پزشکی علاوهبر ظرفیت بهبود تشخیص و کاهش هزینههای درمان، به سرمایهگذاری گسترده، تأمین زیرساختهای پردازشی، نظارت تخصصی و حفظ نقش پزشکان در تصمیمگیری نهایی نیاز دارد.