نیک‌استارتر: انقلابی در تامین مالی جمعی با رویکردی انسان‌دوستانه

نیک استارتر: رویکردی نوین در تامین مالی جمعی

محمد اسماعیل خانیان، بنیانگذار نیک استارتر، در این گفتگو به تشریح سیستم محصول محور این پلتفرم و معیارهای پذیرش استارتاپ‌ها می‌پردازد.

معرفی بنیانگذار و ایده شکل‌گیری نیک استارتر
ویژگی‌های تیم‌های پذیرفته شده در نیک استارتر
خدمات نیک استارتر به استارتاپ‌ها
نیک استارتر به عنوان یکی از شرکت‌های فعال در زمینه تامین مالی جمعی، فعالیت خود را آغاز نموده است. این مجموعه در مدت زمان کوتاهی که از شروع به کار آن می‌گذرد، توانسته است تامین مالی چند استارتاپ با محوریت محصول را با موفقیت به انجام برساند. رویکرد نیک استارتر تنها به معرفی استارتاپ‌ها محدود نمی‌شود، بلکه شتابدهی بازار محصول و تدوین استراتژی‌های کلان برای تیم‌ها را نیز در دستور کار خود قرار داده است. در ادامه، با دکتر محمد اسماعیل خانیان همراه می‌شویم تا ایشان بیشتر در مورد شیوه کار نیک استارتر با ما سخن بگویند.

ابتدا خودتان را معرفی کنید و بفرمایید چگونه ایده راه‌اندازی نیک استارتر در ذهن شما شکل گرفت؟

بنده، محمد اسماعیل خانیان، دانش‌آموخته مقطع کارشناسی رشته مهندسی هوافضا و کارشناسی ارشد رشته MBA از دانشگاه صنعتی شریف هستم. پس از آن، دوره دکترای خود را به طور مشترک در دانشگاه‌های واشنگتن، یوتا و آرلینگتون آمریکا در حوزه مدیریت سیستم، که یکی از گرایش‌های DBA محسوب می‌شود، به پایان رساندم.

فعالیت‌های علمی من و دوستانم در حوزه هوافضا از سال ۱۳۸۲ در دانشگاه صنعتی شریف آغاز شد و به مدت سه سال در مسابقات بین‌المللی شرکت کردیم که در دو سال موفق به کسب مقام اول شدیم. از سال ۱۳۸۴، گروهی که پیش از آن برای شرکت در مسابقه تشکیل شده بود را ادامه دادیم و به عنوان نخستین تیم، وارد کلاس سبک هواپیمای بدون سرنشین شدیم. اما به دلیل ماهیت کسب و کار B2G (ارتباط با دولت) که داشتیم و دریافت حقوق نامنظم، فعالیت ما نیز با فراز و نشیب‌هایی مواجه می‌شد.

از این رو، تصمیم گرفتیم مسیر فعالیت را به سمت B2B (ارتباط با کسب و کارها) و B2C (ارتباط با مشتریان) تغییر دهیم. محصولات متنوعی را تولید کردیم، اما برای توسعه کار، مجبور بودیم خودمان بازاریابی و مذاکره را نیز انجام دهیم که در نهایت با مشکلاتی روبرو شدیم.

در ادامه دوران تحصیل در مقطع دکترا، با حوزه کرادفاندینگ (تامین مالی جمعی)، به ویژه پلتفرم استارتاپ کیک استارتر، آشنا شدم که امکانات مناسبی را برای ورود به بازار و توسعه کسب و کار در اختیار تیم‌ها قرار می‌دهد.

پس از مدتی، قصد داشتیم کیک استارتر را در ایران راه‌اندازی کنیم که به دلایلی این امر میسر نشد و در نهایت تصمیم گرفتیم نیک استارتر را با هدف جبران ضعف‌های تجاری اکوسیستم و تیم‌های استارتاپی ایجاد نماییم. در ابتدا، کسی با ما همکاری نمی‌کرد، اما بعدها و همزمان با آغاز فعالیت موسسه برکت، توانستیم همکاری‌هایی را شکل دهیم. در خرداد سال ۱۳۹۶، وب‌سایت به صورت آزمایشی راه‌اندازی شد و در شهریور همان سال، به طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرد.

چه تیم‌هایی با چه ویژگی‌هایی در نیک استارتر مورد پذیرش قرار می‌گیرند

سازوکار ما به این صورت است که از استارتاپ‌هایی که دارای دو شرط اساسی باشند، برای ورود اولیه به بازار حمایت می‌کنیم:

ارائه یک محصول خلاقانه که در آن یک نوآوری جدید صورت گرفته باشد. تیم‌ها برای ادامه همکاری باید حداقل محصول پذیرفتنی (MVP) را نیز ارائه کرده باشند.
داشتن یک تیم منسجم و هماهنگ. در صورتی که تیمی فاقد انسجام لازم باشد، به هیچ عنوان پذیرفته نخواهد شد.
در حال حاضر، ۴۰ درصد از تیم‌های ورودی ما از شتابدهنده‌ها و ۶۰ درصد آن‌ها مستقیماً از دل اکوسیستم استارتاپی هستند. حتی از مناطقی مانند سیستان و بلوچستان نیز تیم‌هایی داشته‌ایم که مورد بررسی قرار گرفته‌اند. تاکنون حدود ۲۱۲ تیم را شناسایی کرده‌ایم و برای این منظور به حدود ۲۰ استان کشور سفر کرده‌ایم. از این تعداد، از ۶۰ تیم حمایت شده و ۴۵ تیم در وب‌سایت ما معرفی شده‌اند که از این میان، ۳۱ تیم موفق به جذب سرمایه شده‌اند. در این بین، ۹ تیم با شکست مواجه شده و ۶ تیم نیز به موفقیت دست یافته‌اند.

آیا در خصوص نوع حوزه‌هایی که وارد آن می‌شوید، محدودیتی دارید

خیر. هر تیمی که دارای یک ایده خلاقانه و نوآورانه و یک تیم منسجم باشد، این توانایی را دارد که وارد نیک استارتر شود. نمونه‌های متنوعی در حوزه‌های گوناگونی نظیر بازی، آثار هنری، اینترنت اشیا، گجت‌های هوشمند، بهداشت و سلامت، توانبخشی معلولین و کتاب در وب‌سایت ما معرفی شده‌اند.

نیک استارتر چه نوع کمکی به استارتاپ‌ها ارائه می‌دهد

هدف اصلی ما این است که به هر کسب و کاری که در مراحل اولیه خود نیاز به جذب سرمایه دارد، کمک کنیم تا وارد بازار شود. در ابتدا، قصد داشتیم تنها در حوزه کرادفاندینگ فعالیت کنیم؛ به این صورت که تیم‌ها را معرفی می‌کردیم و مردم روی آن‌ها سرمایه‌گذاری می‌کردند. اما به دلیل کمبود تیم‌های آماده، وارد فاز شتابدهی نیز شدیم.

در فرآیند بررسی تیم‌ها، ابتدا آن‌ها را از نظر فنی ارزیابی می‌کنیم و توانایی آن‌ها در تولید محصول را مورد سنجش قرار می‌دهیم. سپس، در شکل‌گیری مدل کسب و کار آن‌ها کمک می‌کنیم و استراتژی بازاریابی برای ورود به بازار و پس از آن، استراتژی تبلیغات، گسترش و تولید محتوا را برای آن‌ها تدوین می‌نماییم تا پس از طی این مراحل، وارد وب‌سایت شوند.

در ادامه مسیر، راهنمایی‌های لازم در خصوص اصلاحات مورد نیاز، گروه‌های مرتبط و رویدادهایی که باید در آن‌ها شرکت کنند را ارائه می‌دهیم. در نهایت نیز فرآیند جذب سرمایه صورت می‌گیرد.

آیا به طور مستقیم با شتابدهنده‌ای وارد همکاری شده‌اید

ما از ۸ شتابدهنده پروژه دریافت می‌کنیم، اما آن‌ها برای ما فرآیند شتابدهی را انجام نمی‌دهند؛ زیرا شتابدهی شتابدهنده‌ها در راستای توسعه محصول است، در حالی که کار ما شتابدهی بازار محصول می‌باشد.

تفاوت اساسی کار ما با شتابدهنده‌ها در این است که بسیاری از تیم‌ها در ابتدای راه به دلیل نیاز به مبالغ اندک، مجبور می‌شوند سهام خود را به شتابدهنده‌ها واگذار کنند، در حالی که با شیوه تامین مالی ما، سهام استارتاپ حفظ می‌شود.

جایگاه کرادفاندینگ در اکوسیستم استارتاپی کجاست

شتابدهنده‌ها از یک ایده حمایت می‌کنند و در ادامه مسیر، استارتاپ را برای جذب سرمایه رها می‌کنند. از سوی دیگر، سرمایه‌گذاران خطرپذیر (VCs) نیز تمایل دارند ریسک سرمایه‌گذاری خود را کاهش دهند. به همین دلیل، به اطلاعاتی نظیر بازخورد بازار، کشش بازار و توانایی تولید استارتاپ برای ارزیابی احتمال موفقیت نیاز دارند. جایگاه کرادفاندینگ در کمک به هر دو گروه – استارتاپ‌ها و سرمایه‌گذاران خطرپذیر – برای ورود اولیه به بازار است تا بتوانند بازار محصول را بهتر بشناسند و ارزیابی کنند.

برای نمونه، با یکی از سرمایه‌گذاران فرشته اروپایی صحبت می‌کردم و او می‌گفت که آن‌ها دیگر به طور مستقیم سرمایه‌گذاری خطرپذیر انجام نمی‌دهند، بلکه ابتدا پروژه را به کرادفاندینگ می‌برند تا تحقیقات بازار آن پروژه انجام شود و پس از مشخص شدن نتایج، در مورد سرمایه‌گذاری روی آن تصمیم می‌گیرند. در واقع، استارتاپی که در یک جامعه کوچک‌تر مورد آزمایش قرار گرفته است، ریسک کمتری برای سرمایه‌گذاری دارد.

نیک استارتر نیز به استارتاپ‌ها در انجام تحقیقات بازار قبل از ورود به عرصه کمک می‌کند تا تغییرات لازم را در کار خود اعمال کنند. برای مثال، استارتاپ دست به رنگ که در ابتدا حتی MVP هم طراحی نکرده بود، پس از شش ماه و با کمک اصلاحاتی که در نیک استارتر صورت گرفت، ارزشی میلیاردی پیدا کرده است.