مقرراتگذاری جدید برای کاربردهای هوش مصنوعی در صنعت مخابرات
با شتاب گرفتن کاربرد هوش مصنوعی (AI) در تمامی بخشهای خدمات دیجیتال و شبکههای مخابراتی کشور، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی (رگولاتوری) یک برنامه راهبردی جدید را کلید زده است. حمید فتاحی، قائممقام وزیر ارتباطات و رئیس این سازمان، در جریان نمایشگاه الکامپ ۲۸ اعلام کرد که هدف اصلی، تدوین چارچوبهای نظارتی نوین برای تضمین توسعه ایمن، کیفی و همگام با استانداردهای جهانی AI در ایران است.
این اقدام نشان میدهد که نهاد ناظر، دیگر به تنظیمگری سنتی بسنده نکرده و به دنبال استقرار یک نظام “تنظیمگری هوشمند” برای مدیریت اکوسیستم پیچیده فناوریهای نوین است.
چرا تدوین چارچوبهای جدید برای AI ضروری است
گسترش هوش مصنوعی در حوزه ارتباطات، مزایای بیشماری از جمله بهینهسازی شبکه، خدمات مشتریان پیشرفته و امنیت سایبری بهتر را به همراه دارد؛ اما همزمان چالشهای جدی نظارتی ایجاد میکند. رگولاتوری با درک این موضوع، این برنامه جامع را در دستور کار قرار داده است:
سرعت و گستردگی نفوذ: با توجه به اینکه AI به سرعت در هسته خدمات مخابراتی (مانند مدیریت ترافیک شبکه، تشخیص خطا و خدمات سوپراَپها) نفوذ کرده است، تدوین قوانین پیشگیرانه برای حفظ حقوق مصرفکننده و پایداری شبکه حیاتی است.
ایمنی و کیفیت خدمات: چارچوبهای جدید تضمین میکنند که سیستمهای مبتنی بر هوش مصنوعی که در خدمات عمومی استفاده میشوند، از نظر ایمنی سایبری، حریم خصوصی دادهها و کیفیت خدمات (QoS) مطابق با بالاترین استانداردها عمل کنند.
انطباق بینالمللی: ایران نمیتواند در زمینه فناوریهای روز از قطار جهانی عقب بماند. هدف، تدوین قوانینی است که بر محوریت استانداردهای جهانی ITU (بخش استانداردسازی مخابرات) باشد؛ این امر به تسهیل همکاریهای بینالمللی و جذب سرمایه نیز کمک خواهد کرد.
فرآیند تدوین: مشورت با ذینفعان و نگاه به آینده
رئیس سازمان تنظیم مقررات تأکید کرد که این برنامه در حال حاضر در مرحله ارزیابی و مشورت با صاحبنظران و ذینفعان قرار دارد. این یعنی رگولاتوری به دنبال تدوین قوانین به صورت یکطرفه نیست، بلکه فعالانه از شرکتهای دانشبنیان، استارتاپها، متخصصان دانشگاهی و اپراتورها برای رسیدن به یک اجماع ملی دعوت کرده است.
مهندس فتاحی هدف نهایی این برنامه را چنین توصیف کرد: “استقرار نظام تنظیمگری هوشمند و متناسب با فناوریهای نوین در حوزه ICT و هوش مصنوعی.”
به عبارت دیگر، هدف نه فقط وضع قانون، بلکه طراحی یک ساختار نظارتی انعطافپذیر و پویا است که بتواند همگام با توسعه سریع AI، بهطور خودکار تنظیم و بهروزرسانی شود تا به مانعی بر سر راه نوآوری تبدیل نشود.
