آیا بزرگترین مشکل اکوسیستم استارتاپی، بحران منابع انسانی است؟
شاید این سوال را کسی که در راس یک کسبوکار فعال است و به همه مشکلات اشراف دارد، بهتر بتواند پاسخ دهد. اما از دیدگاه منابع انسانی، بحران منابع انسانی در حال حاضر جزو سه بحران اول هر شرکتی، به ویژه شرکتهای فعال در اکوسیستم فناوری و استارتاپی، میتواند باشد.
شرایط فعلی را میتوان به خشکسالی منابع انسانی تشبیه کرد که بسیار بحران جدیای است و به نظر من هنوز ابعاد و تاثیر آن به درستی درک نشده و در آینده خیلی بیشتر مشخص خواهد شد؛ چیزی شبیه بحران بیآبی. پیشبینی میکنم که بهزودی فصل بحران را تجربه میکنیم و امیدوارم بتوانیم پیش از اینکه دیر شود، راه چارهای بیندیشیم.
چرا بحران منابع انسانی اتفاق افتاده است؟ چه دلایل و عواملی دارد؟
پاسخ به چرایی این بحران، نیازمند نگاه ملی و کلان به این مسئله است و اینگونه مسائل باید ریشهای و دقیق بررسی شوند. البته حل بخش بزرگی از این مسائل در اختیار ما نیست و ما میتوانیم به اندازه و توان خود در حل این بحران نقش داشته باشیم؛ یعنی ما به تنهایی نمیتوانیم این مشکل را حل کنیم و نیاز به حمایت و برنامه کلان ملی داریم. شاید راهحلهای کلانی باشد که مسئولان دولتی و حکومتی باید بیشتر به آنها بپردازند که مطمئنا در جریان عمق این ماجرا هستند و همینطور در حال تدوین برنامههای عملیاتی برای حل بحران منابع انسانی.
نگرانیهایی که افراد دارند، چه به عنوان نیروی متخصص و چه به عنوان نیروهایی که در حال کسب تخصص هستند، نگرانیهایی از جنس حال و آینده است. این موضوع باید با سرعت بیشتر به صورت ریشهای توسط نهادهای مربوطه بررسی شود تا بتوانند مشکل را حل کنند.
اگر بخواهیم این موضوع را دقیقتر بررسی کنیم، میتوانیم به موضوع مهاجرت بپردازیم. نیروهای متخصص بسیار خوب ما در حال مهاجرت هستند و جایگزین کردن نیروهای متخصص که سالها دانش و تجربه به دست آوردند و سالها تلاش کردند و دانش بسیار خوبی دارند، بسیار کار سختی خواهد بود.
اینها نهتنها افرادی هستند که میتوانند بازی را در کسبوکارها تغییر دهند، بلکه کسانی هستند که به خاطر توانایی و تخصصی که دارند، چرخ اقتصاد را به گردش درمیآورند. بله، این افراد الگوی خیلی از کسانی خواهند بود که در آینده میتوانند جا پای آنها بگذارند، از آنها یاد بگیرند و مهاجرت این فرصت را از آنها خواهد گرفت.
پس مسئله این است که در آینده چرخ اقتصاد بدون این افراد چطور و با چه کیفیتی خواهد چرخید؟
نبود این افراد در کیفیت کسبوکارها و همچنین در توسعه کسبوکارها و به وجود آمدن کسبوکارهای جدید موثر خواهد بود و از نبود نیروهای متخصص و باتجربهای که در حال حاضر در بازار کار هستند، فضای کسبوکار متاثر خواهد شد. شاید به نظر برسد که حل این مسئله به هر حال کار سختی باشد ولی تا جایی که میشود باید تلاش کرد که بحران منابع انسانی را از همین حالا و با ارائه راهحلهای عقلانی حل کرد به صورتی که افراد به طور منطقی متقاعد شوند که میشود در ایران بود و میشود در کشور، آینده را ساخت و ادامه داد و آینده شفاف و روشنی را متصور شد.
دوره دورکاری برای اسنپ چه مشکلاتی به وجود آورد؟
الان 2 سال است که دورکار هستیم و جزو اولین شرکتهایی بودیم که به صورت کامل دورکار شدیم. به محض شروع پاندمی 95 درصد شرکت به صورت کامل دورکار شد. بهتر است فقط از مشکلات آن نگوییم. دورکاری مثل هر چیز دیگری هم خوبیهایی داشت و هم نقاط ضعف. اما در کل اگر بخواهم بگویم، دورکاری برای ما یک تغییر و تجربه مثبت بود. زمانی که تیمها دورکار شدند، دچار افت عملکرد نشدیم، به واسطه زیرساختهایی که تا حدودی آماده بود و توانستیم خیلی سریع زیرساختهای مورد نیاز را آماده کنیم. عملکردها افت نکرد بلکه بهتر شد. در خیلی از بخشها رشد داشتیم، رکوردهای جدیدی به دست آوردیم و توانستیم کسبوکارمان را بسیار توسعه دهیم.
در شرایط بحران کرونا و درگیری افراد با شیوع کرونا تلاش کردیم از لحاظ سلامت جسم و روان این آرامش را به اسنپیها بدهیم که احتمال ابتلای آنها به واسطه نبودن در فضای کاری که ریسک گرفتن کرونا بالا بود، خیلی کمتر بشود و این آرامش را به آنها دادیم.
اعتماد کردیم و پاسخ این اعتماد را به صورت متقابل گرفتیم و این اعتماد دوطرفه باعث شد که بتوانیم عملکرد خوبی داشته باشیم و نتیجه بسیار خوبی بگیریم. از مشکلاتی که با آن مواجه شدیم هم اگر بخواهم بگویم، ایزوله شدن افراد در یک فضای کوچک که همان خانه بود و دور بودن از همکاران و احساس تنهایی بود. ما سعی کردیم برای آنها هم راهحلهایی پیدا کنیم ولی ایزوله شدن آدمها بزرگترین مشکل در اولین قدمهای دورکاری بود. بحث ارتباطات داخلی که باید منطبق با شرایط دورکاری شکل میگرفت که در ابتدا به خاطر جدید بودن این نوع روش کار به وجود آمده بود، کمی زمان برد ولی توانستیم به سرعت با شرایط جدید منطبق شویم. همینطور منطبق کردن تمام فرآیندها با شرایط جدید یکی دیگر از چالشها بود که به مرور زمان و به کمک تمام قسمتهای سازمان و همه اسنپیها انجام شد.
با گذشت زمان چه تغییری میخواهید در این موضوع بدهید؟
تا وقتی که اوضاع شیوع کرونا میتواند خطرناک باشد، تلاش میکنیم که این دورکاری را ادامه بدهیم. منتها به محض اینکه شرایط بهتر شود، طوری که حس کنیم میتوانیم بدون نگرانی به دفاتر برگردیم یا حداقل با نگرانی خیلی کم و با رعایت دقیق پروتکل کارمان را در دفاتر انجام دهیم، به احتمال خیلی زیاد به حالت ترکیبی یا هیبرید روی خواهیم آورد. واقعیت این است که دیگر نمیشود دورکاری را از مدلهای کاری حذف کرد. وقتی که تجربه، یک تجربه مثبت از هر دو طرف باشد، هم از سمت کارفرما و هم از سمت افرادی که در آن سازمان کار میکنند.
واقعیت این است که شیرینی دورکاری تجربه شده و برای همین نمیتوان آن را به این سادگیها حذف کرد و به عبارتی این روش کاری به مزیت رقابتی بین شرکتها تبدیل شده است؛ یعنی شرکتی که احیانا شرایط دورکاری داشته باشد، میتواند خیلی جذابتر باشد نسبت به شرکتی که این شرایط را ندارد و در تصمیمگیری افرادی که میخواهند در چه شرکتی کار کنند، تاثیر مستقیم دارد.
با توجه به بحران منابع انسانی که به آن اشاره کردیم و همینطور رقابت شدیدی که برای جذب نیروی کار متخصص در بازار وجود دارد، باید سعی کنیم مزیتهای رقابتی خود را حفظ کنیم و بهبود دهیم.
