جنگ سرد در بازار زرد؛ تقابل طلافروشان سنتی با پلتفرمهای آنلاین
در حالی که طلا همچنان امنترین پناهگاه سرمایههای خرد در برابر نوسانات ارزی است، زمستان امسال شاهد اوجگیری تنشها میان «ویتریندارهای بازار» و «سکوهای معاملات آنلاین» هستیم. پلتفرمهایی که با شعار شفافیت و عدالت در خرید (حتی با چند ده هزار تومان)، لرزه بر تن ساختار سنتی بازار انداختهاند.
اتهام سنگین اتحادیه: «قیمتسازی شبانه و گرانفروشی»
اخیراً نبرد کلامی با ورود چهرههای شاخص اصناف شدت گرفته است. نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلافروشان تهران، مدعی است که برخی اپلیکیشنها در زمان نوسانات شدید، طلا را تا ۳۰۰ هزار تومان گرانتر از نرخ عرف بازار به مردم میفروشند. از سوی دیگر، منتقدان با کلیدواژه «خالیفروشی»، این سوال را مطرح میکنند که آیا در صورت بروز بحران، این پلتفرمها واقعاً طلای فیزیکی برای تحویل به همه کاربران را دارند؟
پاسخ مدیران پلتفرمها: «در بازار رقابتی، گرانفروشی خودکشی است»
مدیران ارشد سکوهای آنلاین (مانند میلی، طلاسی و ملیگلد) در گفتوگو با رسانهها، این اتهامات را ناشی از عدم شناخت اقتصاد دیجیتال میدانند. دفاعیات آنها در سه محور اصلی خلاصه میشود:
الگوریتم شفاف به جای نرخ سلیقهای: قیمت طلا بر اساس فرمولهای ریاضیِ متصل به انس جهانی و نرخ ارز تعیین میشود. پلتفرمها «قیمتگذار» نیستند، بلکه «نمایشدهنده» نرخ لحظهای بر اساس عرضه و تقاضا هستند.
رقابت مانع گرانفروشی است: مهدی فدایی (مدیرعامل طلاسی) معتقد است وجود بیش از ۱۲ پلتفرم فعال، فضای رقابتی شدیدی ایجاد کرده که در آن اگر سایتی گرانفروشی کند، کاربر تنها با یک کلیک به سراغ رقیب میرود.
شفافیت مالیاتی و نظارتی: برخلاف بازار فیزیکی که گاهی ردیابی معاملات دشوار است، تمام تراکنشهای آنلاین تحت نظارت پلیس فتا، پلیس امنیت اقتصادی و سامانه جامع تجارت قرار دارد.
چرا بازار سنتی نگران است؟
مصطفی اکرمی (مدیرعامل میلی) معتقد است هجمههای اخیر ریشه در «تهدید منافع» دارد. پلتفرمهای آنلاین با حذف «اجرت ساخت» و «مالیاتهای پیچیده»، خرید طلا را برای قشر ضعیف و متوسط ممکن کردهاند؛ امکانی که در مغازههای فیزیکی عملاً وجود ندارد.
نکته کلیدی: طبق مصوبات دولتی در سال ۲۰۲۶، تمام پلتفرمها موظفاند هر تراکنش را با کد ملی فرد در سامانه جامع تجارت ثبت کنند؛ این یعنی دولت اشراف کاملی بر موجودی و معاملات این سکوها دارد.
رقابت یا حذف رقیب؟
تجربه تاکسیهای اینترنتی و پلتفرمهای سلامت نشان داده که بازارهای سنتی معمولاً در گام اول به جای «بهبود کیفیت»، به دنبال «حذف رقیب» هستند. اما در نهایت، این اعتماد مصرفکننده است که برنده را تعیین میکند. تا زمانی که پلتفرمهای آنلاین امکان تحویل فیزیکی و نقدشوندگی سریع را تضمین کنند، جایگاه آنها در سبد سرمایهگذاری مردم محکمتر خواهد شد.
