اسلاید چندرسانهای: انواع مدلهای کسب و کار – مفهوم کسب و کار باز
کسب و کار باز، رویکردی است که هدف آن افزایش ارزشآفرینی جمعی از طریق مشارکت فعال ذینفعان خارجی در فرآیندهای معمولاً داخلی و محدود سازمان است.
مفهوم “کسب و کار باز” برای نخستین بار به عنوان یک مدل مستقل در مقابل مدل سنتی و بسته کسب و کار، توسط هنری چسبرو در سال 2006 مطرح گردید. پیش از آن، در سال 2000، شرکت پراکتر اند گمبل (Procter & Gamble) این رویکرد را به کار گرفت و با هدف جذب حداکثری ایدهها و دانش مرتبط با محصولات از طریق همکاری با شرکای خارجی، تلاش نمود تا ظرفیت نوآوری خود را ارتقا بخشد. این تلاشها در نهایت منجر به اجرای موفقیتآمیز محصول پاک کننده آقای کلین (Mr. Clean) گردید. مدل کسب و کار باز در زمینههای متنوعی از جمله فناوری و ایدهها، شبکههای توزیع، برندها و موارد مشابه به کار گرفته شده است.
گشودن مدل کسب و کار و حرکت به سوی رویکرد باز، با توجه به افزایش روزافزون تعامل و همگرایی میان صنایع مختلف، نقش کلیدی در رشد و توسعه شرکتها ایفا میکند.
نکات کلیدی در اجرای مدل کسب و کار باز
شناسایی حوزههای مشارکت: تعیین دقیق بخشهایی از فرآیند ارزشآفرینی که امکان مشارکت و همکاری با طرفهای خارجی در آنها وجود دارد.
انسجام داخلی و هماهنگی خارجی: اطمینان از یکپارچگی زنجیره ارزش اصلی سازمان و هماهنگی آن با مدلهای کسب و کار شرکای آتی.
سودآوری برای کسب و کار اصلی: تضمین اینکه ارزش افزودهای که از طریق همکاری ایجاد میشود، به سود و منفعت کسب و کار اصلی منجر گردد.
رابطه برد-برد با شرکا: ایجاد یک رابطه سودمند و متقابل که در آن تمامی شرکای درگیر، از همکاری منتفع شوند و درآمد کافی کسب نمایند.
مزایای کسب و کار باز
از جمله مزایای قابل توجه کسب و کار باز میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
افزایش کارآمدی: بهرهگیری از تخصص و منابع خارجی برای بهبود فرآیندهای داخلی و افزایش بهرهوری.
دسترسی به بازارهای جدید: ورود به بازارهای نوظهور از طریق همکاری با شرکای دارای شبکه توزیع و مشتریان بالقوه.
کسب مزایای استراتژیک ایمن: ایجاد همکاریهای منحصربهفرد که تقلید آنها برای رقبا دشوار باشد.
همکاریها در این مدل، ساختاری منعطف و متفاوت نسبت به روابط تجاری سنتی دارند و در آن، یک اکوسیستم پویا حول محصولات و خدمات یک شرکت مرکزی شکل میگیرد و توسعه مییابد.
شرکتهای پیشرو در استفاده از مدل کسب و کار باز
IBM: این شرکت که در زمینه ارائه سختافزار، نرمافزار و خدمات کامپیوتری فعالیت میکند، در یک تغییر استراتژیک از تأمین کننده محصول به ارائه دهنده خدمات، توسعه سیستم عامل اختصاصی خود را متوقف نمود و در حال حاضر به طور فعال در توسعه سیستم عامل لینوکس مشارکت دارد. این اقدام منجر به کاهش 80 درصدی هزینههای توسعه این شرکت گردید و در اواخر دهه 1990 نقش بسزایی در تحولات IBM ایفا نمود.
VALVE: این شرکت تولید و توزیع کننده بازیهای رایانهای، امکان ایجاد تغییرات در بازی محبوب “نیمه جان” (Half-Life) را برای کاربران فراهم نمود و همچنین یک اکوسیستم از توسعه دهندگان بازی در بازار خود ایجاد کرد. بازی بسیار موفق “ضد حمله” (Counter-Strike) توسط یکی از همین توسعه دهندگان تولید شده است. استفاده موفقیتآمیز از این مدل در پلتفرم استیم (Steam) نیز تکرار شده است. این شرکت با ایجاد یک پایگاه برای توزیع بازیهای توسعه دهندگان مختلف در سراسر جهان در ازای دریافت سهمی اندک از معاملات، به یک بازیگر کلیدی در صنعت بازیهای رایانهای تبدیل شده است.
Holcim: این شرکت فعال در زمینه ارائه مصالح ساختمانی، در تلاش برای ایجاد روشهای نوین همکاری با شرکای خارجی است. این مدل در شعبه کاستاریکا این شرکت پیادهسازی شده و انجمن “لاس اولیواس” (Las Olivas) در این کشور ایجاد گردیده است. این شرکت بستری را برای یکپارچهسازی نظرات و دیدگاههای بازیگران مختلف در زمینه مسکن، از جمله شرکتهای ساخت و ساز، دانشگاهها، مشاوران، محققان اجتماعی و غیره فراهم آورده است و به ارائه یک استاندارد جدید در تهیه مسکن برای خانوادههای کم درآمد پرداخته است.
