وقتی اتصال مشکلساز میشود؛ روایت چالشهای کارآفرینی در شرایط سخت
در حالی که روز کارآفرینی فرصتی برای تجلیل از ایدههای نو و کسبوکارهای خلاقانه در ایران است، بسیاری از فعالان این حوزه به دلیل اختلالات مداوم اینترنت، آیندهای روشن برای خود نمیبینند. کتایون سپهری، مدیرعامل شتابدهنده منش، در گفتوگو با اکوموتیو، تأکید کرده که قطعی و کندی اینترنت، دیگر فقط یک مشکل فنی یا ناراحتی عمومی نیست؛ بلکه به یک تهدید جدی برای پایداری اقتصاد و آینده کارآفرینی در کشور تبدیل شده است.
اینترنت و مهاجرت نخبگان: بحرانی پنهان
سپهری با اشاره به تجربه قطعیهای گسترده اینترنت در سال گذشته، بهویژه در جریان وقایع اخیر، توضیح داد که بزرگترین آسیب این اختلالات به شتابدهندهها و در نتیجه به کل اکوسیستم نوآوری، تأثیر آن بر تصمیم بنیانگذاران استارتاپها برای مهاجرت است. او هشدار داد که در زمانهایی که کشور بیش از همیشه به دانش و تخصص این افراد نیاز دارد، از دست دادن این نیروهای متخصص، پیامدهای جدی و جبرانناپذیری به همراه خواهد داشت.
اینترنت طبقاتی: نابرابری در عصر دیجیتال
بحثهایی که پیرامون اجرای اینترنت طبقاتی در جریان است، نگرانیهای زیادی را در میان فعالان حوزه دیجیتال ایجاد کرده است. بسیاری نگراناند که این طرح، نابرابریهای اجتماعی را عمیقتر کرده و شکاف دیجیتال را دائمی کند. سپهری در این باره میگوید: “اجرای اینترنت طبقاتی میتواند فاصله میان طبقات اجتماعی را بیشتر کند. این یعنی طبقات پایینتر از دسترسی به اینترنت باکیفیت محروم میشوند و در نتیجه، دسترسی آنها به آموزش، اشتغال و خدمات آنلاین محدود خواهد شد.” او با اشاره به نقش کلیدی آموزشهای آنلاین در کاهش فاصلههای آموزشی در مناطق محروم، تأکید کرد که اینترنت طبقاتی تمام این دستاوردها را از بین خواهد برد.
فشار مضاعف بر ستون فقرات اقتصاد دیجیتال
فریلنسرها، استارتاپها و کسبوکارهای کوچک و خانگی، که نقش حیاتی در اقتصاد دیجیتال دارند، بیشترین آسیب را از این سیاستها میبینند. سپهری با تأکید بر وابستگی این گروهها به دسترسی آزاد و پایدار به اینترنت، بیان کرد: “محدود کردن دسترسی به اینترنت، هزینههای سرباری برای کسبوکارهای کوچک ایجاد میکند و آنها را در رقابت با شرکتهای بزرگتر، به شدت آسیبپذیر میکند. برخی از این کسبوکارها، بهویژه در مناطق دورافتاده یا مشاغل خانگی، عملاً در آستانه تعطیلی قرار گرفتهاند.”
حکمرانی ناکارآمد: ریشه مشکلات دیجیتال
سپهری اینترنت طبقاتی را فراتر از یک مشکل اقتصادی، نشانهای از حکمرانی دیجیتال ناکارآمد در کشور دانست. او معتقد است: “به جای توسعه زیرساختها برای همه مردم، شاهد سیاستهایی هستیم که منجر به تقسیم جامعه به طبقات مختلف اینترنتی میشود. وقتی دانشآموز، زن کارآفرین روستایی یا فریلنسر را عملاً از دایره سیاستگذاریها حذف میکنیم، نمیتوان این روند را چیزی جز نمونهای از حکمرانی ناکارآمد دانست.”
راهحلها: توسعه به جای محدودیت
با وجود حساسیتهای امنیتی و فرهنگی، سپهری تأکید کرد که راههای مؤثرتری برای حل این دغدغهها وجود دارد و پیشنهاد داد: “ایجاد یک فضای اقتصادی قوی برای حفظ نخبگان در کشور، تقویت زیرساختهای امنیتی بدون محدود کردن دسترسی به اینترنت، و توسعه برنامههای آموزشی و فرهنگسازی برای استفاده مسئولانه از فضای آنلاین، راهحلهای پایدارتری برای رفع نگرانیهای امنیتی هستند.”
سکوت تصمیمگیران و فریاد کارآفرینان
با وجود تلاشهای بیوقفه فعالان این حوزه برای متقاعد کردن سیاستگذاران، بسیاری از این تلاشها تا کنون بینتیجه مانده است. سپهری با اشاره به فعالیتهای مستمر جامعه فناوری گفت: “کارزارهای آگاهیبخشی، جلسات با نمایندگان دولت و مجلس، ارائه آمارهای دقیق از زیانهای وارده، و پیشنهادهای جایگزین همگی از سوی فعالان این حوزه مطرح شده است، اما متأسفانه هنوز گوش شنوایی برای شنیدن این هشدارها وجود ندارد.”
آیندهای در گرو تصمیمات امروز
در روزی که به نام کارآفرینی نامگذاری شده، شاید بهترین هدیه به جامعه نوآوری و فناوری، نه تجلیلهای نمادین، بلکه بازنگری جدی در سیاستهایی باشد که پایههای این اکوسیستم را تهدید میکنند. همانطور که کتایون سپهری اشاره کرد: “اختلال اینترنتی، نه یک مانع لحظهای، بلکه زخمی عمیق بر پیکر اقتصاد دیجیتال ایران است.”
چنانچه سیاستگذاران به جای نگاه موقت و کنترلگر، با رویکردی توسعهمحور و مشارکتی به این حوزه نگاه کنند، هنوز فرصت برای اصلاح مسیر و فراهم کردن زمینهای برای ماندگاری و رشد استعدادهای داخلی وجود دارد. زیستبوم نوآوری، نیروی محرکه آینده اقتصاد ایران است؛ اما بدون دسترسی برابر، اینترنت آزاد و زیرساخت پایدار، این نیرو نهتنها تقویت نخواهد شد، بلکه به مرور از نفس خواهد افتاد.
