پرسونا: استارتاپی انقلابی در احراز هویت آنلاین با هوش مصنوعی

معرفی استارتاپ پرسونا: تحکیم هویت دیجیتال و مقابله با بات‌های اینترنتی با بهره‌گیری از هوش مصنوعی

سال‌هاست که بات‌های گوناگون در فضای سایبری فعال هستند، اما ظهور هوش مصنوعی توانسته است توانمندی‌های آن‌ها را به طرز چشمگیری ارتقا دهد. در این نوشتار، قصد داریم استارتاپ نوپای «پرسونا» را که با هدف رویارویی با این بات‌ها بنیان نهاده شده است، به شما معرفی نماییم.

امروزه، پهنه اینترنت به تدریج در حال پر شدن از بات‌ها است. آمارهای موجود حاکی از آن است که در حال حاضر، حدود نیمی از ترافیک کل اینترنت توسط بات‌ها ایجاد می‌شود و پیش‌بینی می‌گردد که این میزان تا سال ۲۰۳۰ به مرز ۹۰٪ برسد. علت اصلی این افزایش تصاعدی، گسترش روزافزون استفاده کاربران از عامل‌های هوش مصنوعی است که بسیاری از فعالیت‌های روزمره آنلاین را به نیابت از آن‌ها انجام می‌دهند؛ از جمله ایجاد حساب‌های کاربری، خرید کالا، تهیه بلیط و یا سفارش غذا.

این وضعیت، چالش‌های مهمی را برای شرکت‌ها ایجاد کرده است. برای مثال، فروشگاه‌های آنلاین تمایلی ندارند که بات‌ها محصولات پرطرفدار را با سرعتی به مراتب بیشتر از مشتریان واقعی خریداری نمایند. بانک‌ها نیازمند اطمینان از این موضوع هستند که افراد سودجو نمی‌توانند به حساب‌های کاربری مشتریان دسترسی غیرمجاز پیدا کنند. همچنین، شبکه‌های اجتماعی در تلاش‌اند تا از ورود افراد متقلب و حساب‌های کاربری جعلی جلوگیری کنند، ضمن آنکه نمی‌خواهند مانع فعالیت بات‌های مفیدی شوند که کاربرانشان به درستی از آن‌ها استفاده می‌کنند.

با این حال، ظهور و پیشرفت هوش مصنوعی، این مسئله را پیچیده‌تر ساخته است. روش‌های سنتی تشخیص و مقابله با بات‌ها، مانند کپچاهایی که از کاربران می‌خواهند تصاویر خاصی را انتخاب کنند یا کلمات مبهم را تشخیص دهند، دیگر در برابر مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی کارایی لازم را ندارند. علاوه بر این، هوش مصنوعی فرآیند جعل صدا، چهره و ساخت مدارک شناسایی تقلبی را به مراتب تسهیل کرده است. آقای ریک سونگ، یکی از بنیان‌گذاران و مدیرعامل پلتفرم احراز هویت پرسونا، در این زمینه توضیح می‌دهند که این فناوری‌ها تشخیص افراد واقعی از نمونه‌های جعلی را بسیار دشوار کرده‌اند.

به گفته ایشان، شاید دیگر این پرسش که «آیا این یک بات است یا خیر؟» فاقد ارزش و معنا باشد. پرسش اساسی‌تر آن است که چه کسی یا چه چیزی در پس این هوش مصنوعی قرار دارد و هدف آن چیست.

در چنین شرایطی، شرکت پرسونا به کمک سازمان‌هایی نظیر OpenAI، لینکدین و ردیت آمده تا آن‌ها را در راستای تأیید هویت میلیون‌ها کاربر یاری رساند. این استارتاپ که اکنون در خط مقدم مقابله با بات‌ها قرار دارد، موفق به جذب ۲۰۰ میلیون دلار سرمایه جدید از شرکت‌های سرمایه‌گذاری بزرگ شده و ارزش کنونی آن به ۲ میلیارد دلار رسیده است.

تأمین اطمینان از اینکه یک کاربر حقیقتاً همان فردی است که ادعا می‌کند، محور اصلی فعالیت‌های شرکت پرسونا را تشکیل می‌دهد. این شرکت مستقر در سان‌فرانسیسکو، نرم‌افزار احراز هویت دیجیتال خود را به بیش از ۳۰۰۰ سازمان، از جمله OpenAI، لینکدین، اتسی، ردیت، دوردش و رابین‌هود، ارائه می‌دهد.

پرسونا برای تأیید هویت افراد از ترکیبی از روش‌های متنوع بهره می‌گیرد. این روش‌ها شامل بارگذاری تصویر مدارک شناسایی دولتی، گرفتن عکس سلفی، ضبط ویدیو در حین چرخاندن سر یا پلک زدن، و یا اسکن تراشه NFC موجود در گذرنامه است. در مواردی که احتمال خطر بیشتری وجود داشته باشد، از کاربر درخواست می‌شود تا در یک «آزمون زنده‌بودن» شرکت نماید. در این آزمون، فرد باید مدرک شناسایی خود را در دست گرفته و همزمان صورت خود را حرکت دهد تا ثابت شود که او زنده است و مالک واقعی آن مدرک می‌باشد.

الگوهای یادگیری ماشین مورد استفاده در شرکت پرسونا همچنین قادر به شناسایی نشانه‌های خطر هستند. این نشانه‌ها شامل شبکه‌ای که کاربر از آن استفاده می‌کند، فاصله مکانی او از محل ثبت‌شده در مدرک شناسایی، نحوه تعامل وی با دستگاه و همچنین ردپای دیجیتالی او در فضای اینترنت می‌گردد.

بر اساس تجربیات این شرکت، هنوز هم بسیاری از فعالیت‌های بات‌ها ماهیت مکانیکی دارند. آن‌ها اغلب از روش‌های کپی و پیست استفاده می‌کنند، در هنگام وارد کردن اطلاعات مکث‌های غیرمعمول دارند یا حرکاتی بسیار یکنواخت و قابل پیش‌بینی از خود نشان می‌دهند.

شرکت پرسونا که در سال ۲۰۱۸ تأسیس شده است، اخیراً اعلام کرد که در دور جدید جذب سرمایه (سری D) موفق به دریافت ۲۰۰ میلیون دلار سرمایه از شرکت‌های سرمایه‌گذاری Ribbit Capital و Founders Fund شده است. سرمایه‌گذاران پیشین این شرکت، از جمله Coatue، Index Ventures، First Round Capital و Bond نیز در این دور مشارکت داشته‌اند. ارزش فعلی پرسونا به ۲ میلیارد دلار رسیده و این شرکت تاکنون در مجموع ۴۱۷ میلیون دلار سرمایه جذب کرده است. در سال گذشته، پرسونا موفق به امضای قراردادهای سالیانه به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار شده است.

نقطه قوت پرسونا در طراحی فرآیندهای تأیید هویت سفارشی برای هر مشتری نهفته است؛ فرآیندهایی که با در نظر گرفتن نیازهای ویژه و سطح ریسک هر کاربر، به صورت اختصاصی طراحی و اجرا می‌شوند. به عنوان مثال، روش احراز هویت برای کاربری که قصد دارد سن خود را برای سفارش نوشیدنی الکلی در یک برنامه تحویل غذا تأیید کند، با روش احراز هویت کاربری که برای دریافت وام درخواست داده است، متفاوت خواهد بود. به گفته مدیرعامل این شرکت، در حوزه احراز هویت، هیچ راهکار یکسانی که برای تمامی موارد مناسب باشد، وجود ندارد.

آقای ریک سونگ، مدیرعامل و یکی از بنیان‌گذاران پرسونا، بر این باور است که شرکت‌ها پیش از این، هویت‌سنجی را به عنوان یک راه حل جامع برای تمامی مشکلات در نظر می‌گرفتند، اما واقعیت آن است که هیچ راهکار واحدی نمی‌تواند تمامی چالش‌ها را به طور کامل برطرف نماید.

شرکت OpenAI از خدمات پرسونا برای بررسی هویت صدها میلیون کاربری که از ۲۲۵ کشور جهان قصد ثبت‌نام در چت‌جی‌پی‌تی یا استفاده از API آن را دارند، بهره می‌برد. هدف از این بررسی‌ها، جلوگیری از دسترسی افرادی است که در فهرست‌های نظارتی یا تحریمی بین‌المللی قرار دارند، به منظور پیشگیری از سوءاستفاده‌های غیرقانونی از مدل‌های هوش مصنوعی. افرادی که ریسک خاصی ندارند، نیازی به گذراندن مراحل گسترده احراز هویت یا بررسی دستی حساب ندارند؛ موضوعی که فرآیند ثبت‌نام را بسیار روان‌تر می‌سازد.

پلتفرم آموزش آنلاین کورسرا نیز از خدمات پرسونا برای تأیید هویت ۱۶۸ میلیون کاربر خود در ۲۰۰ کشور استفاده می‌کند. این تأیید هویت بر اساس نوع کلاسی که کاربران در آن شرکت می‌کنند، انجام می‌شود. به عنوان مثال، کاربری که به یک دوره دانشگاهی دسترسی دارد، به شیوه‌ای متفاوت از یک کاربر عادی مورد بررسی قرار می‌گیرد تا فرآیند ورود کاربران به سیستم آسان و بدون مشکل باشد.

در دوران همه‌گیری بیماری کرونا، شرکت دوردش نیز از خدمات پرسونا استفاده کرد تا پیشینه تعداد زیادی از پیک‌های جدید خود را بررسی نماید. این افراد می‌بایست تصویر سلفی خود را بارگذاری می‌کردند تا با مدارک شناسایی رسمی آن‌ها تطبیق داده شود.

با وجود اینکه بات‌ها و کلاهبرداران همواره بخشی از دنیای اینترنت بوده‌اند، اما هوش مصنوعی چالشی نوین و عظیم را پیش روی ما قرار داده است. بر اساس گزارشی از شرکت امنیت سایبری Imperva، شرکت‌های آمریکایی سالانه بین ۱۸ تا ۳۱ میلیارد دلار بر اثر حملات مبتنی بر هوش مصنوعی متضرر می‌شوند. در سطح جهانی، خسارت ناشی از حملات بات‌ها که معمولاً با افزایش هزینه‌های سرور همراه است، بین ۶۸ تا ۱۱۶ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود. یکی از روش‌های رایج این حملات، ایجاد حساب‌های کاربری جعلی به منظور سوءاستفاده از پاداش‌های معرفی، تخفیف‌ها و طرح‌های تبلیغاتی است.

با این حال، ممکن است برخی افراد دلایل موجهی برای استفاده از بات‌ها یا محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی داشته باشند؛ از جمله مشکلات زبانی یا ناتوانی‌های جسمی. بر اساس گزارش Imperva در سال ۲۰۲۴، ۱۴٪ از ترافیک خودکار اینترنت مربوط به بات‌های مفید بوده، در حالی که بات‌های مخرب ۳۷٪ از فعالیت‌های اینترنتی را تشکیل داده‌اند.

در شرایطی که بتوان استفاده از بات‌ها را به یک انسان و دلایل مشخص او برای بهره‌گیری از هوش مصنوعی نسبت داد، شرکت‌ها تمایل دارند با احتیاط عمل کرده و از روش‌های سخت‌گیرانه و یکنواخت اجتناب کنند. یکی از مدیران ارشد امور مقررات در شرکتی که از خدمات پرسونا استفاده می‌کند، تأکید کرده است که باید میان رفتارهای پرخطر و استفاده‌های مشروع از فناوری تمایز قائل شد.

برون‌سپاری فرآیند احراز هویت به شرکت پرسونا این امکان را برای سازمان‌ها فراهم می‌آورد تا با یک راهکار واحد، چندین چالش را به صورت همزمان مدیریت کنند. برای مثال، یکی از شرکت‌هایی که با مشکل حساب‌های کاربری جعلی مواجه بود، تصمیم گرفت برای تأیید هویت کاربران واقعی از پرسونا استفاده کند، زیرا انجام این کار در داخل سازمان نیازمند تخصیص منابع مهندسی گران‌قیمت بود. به گفته یکی از مهندسان این شرکت، آن‌ها صرفاً به دنبال راهکاری برای حل این مشکل بودند.

مشتری دیگری نیز دلیل استفاده از خدمات پرسونا را عدم تمایل به ذخیره‌سازی اطلاعات شناسایی‌پذیر کاربران خود عنوان کرد.

اطلاعات جمع‌آوری‌شده توسط پرسونا بر روی سرورهای AWS و GCP نگهداری می‌شود، اما مالکیت و مدیریت داده‌ها بر عهده خود شرکت‌هایی است که از خدمات پرسونا استفاده می‌کنند. با این حال، مدیریت چنین داده‌های حساسی با مسائل خاصی همراه است. در اکتبر ۲۰۲۴، شکایتی گروهی علیه پرسونا مطرح شد که مدعی بود این شرکت بدون کسب رضایت کاربران در ایالت ایلینوی، اطلاعات شناسایی‌پذیر آن‌ها – از جمله اسکن گواهینامه و تصاویر سلفی – را برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی خود مورد استفاده قرار داده است. این شکایت متعاقباً به صورت داوطلبانه توسط شاکیان پس گرفته شد.

شکایت مشابهی نیز در فوریه ۲۰۲۴ به ثبت رسید که ادعا داشت پرسونا بدون رضایت رانندگان تحویل شرکت DoorDash در ایلینوی، داده‌های بیومتریک مانند اسکن هندسی چهره آن‌ها را جمع‌آوری و ذخیره کرده است. در پاسخ به این ادعاها، آقای اولین جو، سخنگوی پرسونا، آن‌ها را بی‌اساس خواند و اعلام کرد که این شرکت از ابتدا رویکردی مبتنی بر حفظ حریم خصوصی و رعایت قوانین را سرلوحه کار خود قرار داده است.

به گفته آقای آکیف خان، تحلیل‌گر ارشد شرکت تحقیقاتی گارتنر، پرسونا یک بازیگر نسبتاً نوظهور در بازار احراز هویت دیجیتال به شمار می‌رود. این شرکت با رقبایی همچون Clear Secure، که خدمات احراز هویت بیومتریک در فرودگاه‌ها را ارائه می‌دهد و در سال ۲۰۲۱ وارد بورس شد (و در سال ۲۰۲۴ درآمدی معادل ۷۷۰ میلیون دلار داشته است)، و همچنین شرکت Jumio مستقر در سانی‌ویل که ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی برای احراز هویت ارائه می‌دهد و مدعی است بیش از یک میلیارد دلار تراکنش را پردازش کرده است، به رقابت می‌پردازد.

در کنار این رقبا، شرکت‌های بسیار جدیدتری مانند Worldcoin به رهبری آقای سم آلتمن نیز فعالیت می‌کنند که با استفاده از دستگاهی کروی‌شکل به نام «اورب»، اسکن عنبیه افراد را در ازای ارائه توکن‌های رمزارزی انجام می‌دهد؛ روشی که برای اثبات انسان بودن افراد، عجیب و غیرمتعارف به نظر می‌رسد.

آقای خان همچنین اشاره کرده است که با توجه به تهدید روزافزون جعل عمیق (deepfake)، کسب‌وکارها نسبت به امنیت آنلاین حساس‌تر شده‌اند. از آنجایی که پرسونا از سیگنال‌های ریسک آنلاین برای شناسایی رفتارهای مشکوک استفاده می‌کند، این نگرانی‌ها می‌تواند فرصت‌های تجاری بیشتری را برای این شرکت به ارمغان آورد.

در سال ۲۰۱۸، زمانی که آقای ریک سونگ شرکت پرسونا را تأسیس کرد، فرآیند احراز هویت بیشتر توسط تیم‌های انسانی مستقر در اروپای شرقی انجام می‌شد. آقای توماس لافون، یکی از بنیان‌گذاران شرکت سرمایه‌گذاری Coatue Management، که در همان سال مبلغ ۷۵۰ هزار دلار در دور اولیه سرمایه‌گذاری این شرکت مشارکت کرد و از آن زمان در تمامی مراحل بعدی نیز سرمایه‌گذاری کرده است، این موضوع را مطرح کرده و افزود که ایده آقای سونگ، جایگزینی نرم‌افزار به جای نیروی انسانی بود. این رویکرد نه تنها هزینه‌ها را کاهش می‌داد و قیمت خدمات را رقابتی‌تر می‌کرد، بلکه امکان استفاده گسترده‌تر از محصول را برای مشتریان فراهم می‌ساخت، زیرا دخالت مداوم نیروی انسانی می‌توانست به یک گلوگاه تبدیل شود.

آقای سونگ پیش از تأسیس پرسونا، به مدت پنج سال در شرکت نرم‌افزار فروشگاهی Square به عنوان مهندس در زمینه راهکارهای مقابله با کلاهبرداری هویتی فعالیت داشتند. در اوایل دهه ۲۰۱۰، این شرکت محصولاتی نظیر اپلیکیشن پرداخت دیجیتال Cash App و پلتفرم اعطای وام Square Capital را راه‌اندازی کرد که هر یک نیازمند روش‌های متفاوتی برای احراز هویت کاربران بودند. آقای سونگ در همین دوران به این نتیجه رسیدند که می‌توان یک راهکار نرم‌افزاری انعطاف‌پذیر و خودکار طراحی کرد که بر اساس نیازهای هر شرکت، قابل تنظیم و شخصی‌سازی باشد. ایشان این پروژه را با همکاری هم‌اتاقی وقت خود، آقای چارلز یه، که اکنون مدیر فنی (CTO) پرسونا است، آغاز نمودند.

آقای سونگ بر این باور است که چالش اصلی در احراز هویت دیجیتال، مواجهه با پدیده‌ای نامطمئن است که در کاربردهای متعددی نظیر انطباق با مقررات، ایجاد اعتماد، ایمنی، پیشگیری از تقلب و حفظ امنیت نقش دارد. شرکت‌ها تصور می‌کردند که هویت‌سنجی یک راه حل جامع است، اما تجربه آقای سونگ نشان داد که هیچ راهکار واحدی برای پاسخگویی به تمامی این نیازها وجود ندارد.

آقای سونگ معتقد است که ظهور عامل‌های هوش مصنوعی (AI agents) نیازمند راهکاری نوین است. ایشان پیش‌بینی می‌کنند که در آینده، شرکت‌های تولیدکننده این عامل‌ها ملزم به ثبت آن‌ها خواهند بود تا شناسایی‌شان تسهیل گردد. در مورد انسان‌ها، برنامه پرسونا این است که با بهره‌گیری از صدها فعالیتی که کاربران در طول زمان در فضای دیجیتال انجام می‌دهند – مانند سفارش غذا یا مرور شبکه‌های اجتماعی – برای هر فرد یک پروفایل هویتی ایجاد کند تا فرآیند تأیید انسان بودن افراد با سرعت بیشتری انجام شود. این پروفایل‌ها به گونه‌ای طراحی می‌شوند که غیرقابل دستکاری بوده و قابلیت استفاده مجدد داشته باشند؛ به طوری که در فرآیند احراز هویت هر وب‌سایتی قابل ارائه باشند. آقای سونگ بر این باور است که با وجود نگرانی‌های مربوط به حفظ حریم خصوصی، کاربران از این سیستم استقبال خواهند کرد.

ایشان بر این نکته تأکید دارند که در حال حاضر، کاربران روزانه حجم فزاینده‌ای از اطلاعات شخصی خود را در فضای اینترنت منتشر می‌کنند و داده‌های فراوانی را در اختیار پلتفرم‌های مختلف قرار می‌دهند. رویای تیم پرسونا، ایجاد نوعی هویت دیجیتال قابل حمل، شخصی و متعلق به خود فرد است؛ هویتی که افراد مالک آن باشند و بتوانند در هر زمان و مکانی از آن بهره ببرند.