خداحافظی با اقتصاد نفتی: بیوتکنولوژی، سکوی پرش جدید ایران
در نشستی تخصصی با حضور جمعی از فعالان برجسته حوزه بیوتکنولوژی، کارشناسان نسبت به لزوم تغییر رویکرد اقتصادی کشور از اتکا به نفت به سوی اقتصاد دانشبنیان و بیوتکنولوژی تأکید کردند. این نشست با سخنرانی شخصیتهایی چون مجید زنگویی (دبیرکل مرکز توسعه گردشگری سلامت کشورهای اسلامی)، محمود تولایی (رئیس انجمن ژنتیک ایران)، فرید نجفی (معاون تحقیقات وزارت بهداشت)، رامین مهمانپرست (سخنگوی اسبق وزارت کشور) و مهدی کریمی (رئیس شورای سیاستگذاری مرکز توسعه گردشگری سلامت) در هتل پارسیان آزادی تهران برگزار شد.
دانشگاه کارآفرین و چالشهای پیشرو
فرید نجفی، معاون تحقیقات وزارت بهداشت، بر اهمیت دانشگاه کارآفرین تأکید کرد و گفت: “دانشگاه حلال مشکلات است، اما برای توسعه، تنها نیروی نخبه کافی نیست؛ کشور به روابط بینالمللی باز و گسترده نیاز دارد تا تولیداتش را به بازارهای جهانی عرضه کند. بدون ثبات و زیرساختهای واقعی در کشور، یک اکوسیستم پویا شکل نمیگیرد.”
محمد صالحی، مدیرعامل شرکت نویان نگین پارسیان، این رویداد را اولین نشست تخصصی در زمینه بیوتکنولوژی دانست و ابراز امیدواری کرد که این نشست “کاتالیزوری برای انتقال فناوریهای جدید و تولید محصولات تشخیصی در این زمینه باشد.” وی همچنین از همکاری شرکتش با اتحادیه زیستشناسان کشور برای کاهش فاصله صنعت و دانشگاه خبر داد که قرار است 1800 دانشجو را پایش کرده و برگزیدگان را مستقیماً وارد صنعت کند.
چرا باید از همایشهای صرفاً علمی فاصله بگیریم
دکتر صادق باباشاه، معاون پژوهشی مرکز تحقیقات توسعه زیست فناوری دانشگاه تربیت مدرس، به یک “حلقه مفقوده” در اکوسیستم کشور اشاره کرد: “همایشهای علمی غالباً به سخنرانیهای علمی ختم میشوند و خروجی قابل لمسی برای صنعت ندارند. این نوع نشستها (مانند نشست حاضر) بسیار مؤثرند، زیرا فعالان برتر بیوتکنولوژی میتوانند حضور پیدا کنند و فرصتهای همکاری ایجاد شود. بزرگترین معضل در جامعه، عدم تشکیل شبکه است؛ اگر بتوانیم شبکههایی تشکیل دهیم که یکدیگر را بشناسیم و همکاری کنیم، بسیار مؤثر خواهد بود.”
دکتر باباشاه، علیرغم سابقه طولانی دانشگاه تربیت مدرس در فن بازارها، اذعان داشت که خروجی علمی وارد صنعت نشده است. او تأکید کرد که هدف مرکز تحقیقات توسعه زیست فناوری، فراهم کردن ارتباط بین دانشگاه و صنعت است، زیرا دانشجویان ایدههای خوبی دارند اما برای ورود به صنعت به شتابدهندهها نیاز دارند.
بیوتکنولوژی: برگ برنده ایران در صادرات و اقتصاد دانشبنیان
دکتر محمود تولایی، رئیس انجمن ژنتیک ایران، با اشاره به سهم 75 درصدی داروهای بیوتکنولوژی در سبد داروهای صادراتی کشور، گفت: “یکی از خلاءهای عمده ما، نبود کریدورهای ارتباطی بین حوزه دانش و کاربران است. این رویدادها، کانالی عالی برای معرفی فرصتها و رفع مشکلات از طریق ارتباط بین محققان و کاربران است.” انجمن ژنتیک ایران با شش شاخه تخصصی خود، پتانسیلهای زیادی برای افراد علاقهمند دارد.
دکتر رامین مهمانپرست، سخنگوی اسبق وزارت کشور، نیز بر لزوم تغییر نگاه به آینده کشور تأکید کرد: “نگاه ما باید مبتنی بر اقتصادهای جدید، قطع وابستگی به بودجه نفت، توجه به فناوریهای نوین و هدفگذاریهای صادراتی باشد.” وی افزود که کاهش ارزش پول ملی، فرصتهایی برای صادرات و افزایش قدرت رقابت با خارجیها ایجاد کرده است. او همچنین بر اهمیت صادرات خدمات فنی مهندسی و فناوریهای نوین تأکید کرد و خواستار حمایت همه جانبه از جوانان و شرکتهای فناور شد. وی فضای این نشست را “بسیار کاربردی” دانست.
مهمانپرست در ادامه تأکید کرد: “در آستانه تدوین بودجه سال آینده، باید در نظر داشته باشیم که در یک شرایط بحرانی، باید تصمیمات بزرگ بگیریم و با تکیه خالی بر درآمدهای نفتی، کشور به آنجا که باید، نخواهد رسید.” او همچنین به لزوم توسعه روابط تجاری و اقتصادی بر مبنای منافع ملی اشاره کرد.
مهدی کریمی، رئیس شورای سیاستگذاری مرکز توسعه گردشگری سلامت کشورهای اسلامی، اظهار داشت که کشور هنوز به بلوغی نرسیده که “علم به نقدینگی برسد” و بیوتکنولوژی (به جز صنایع غذایی و خوراک دام) هنوز وارد صنایع دیگر نشده است. او بر تلاش بدون چشمداشت برای رسیدن به موفقیت تأکید کرد.
شبکهسازی و تقویت بعد تجاری در شرکتهای دانشبنیان
دکتر رامین فاضل، مدیرعامل سیناکلون، بر اهمیت شبکهسازی تأکید کرد و گفت: “شبکهسازی نه تنها در مبحث بیوتکنولوژی بلکه در تمام مباحث حال حاضر دنیا مهم است، چرا که موفقیت به تواناییهای فردی وابسته است، اما فرصتها همیشه طی شبکهسازی و نتورکینگ اتفاق میافتند.”
اکبر قنبرپور، معاون نوآوری پارک فناوری پردیس، نیز حضور خود در نشست را برای کمک به شرکتهای دانشبنیان در حوزههای فروش و بازاریابی دانست. وی معتقد است که “نشستهای علمی چندان تأثیری بر شرکتهای دانشبنیان ندارند، اما در نشستهای تجاری، مجموعههایی حضور مییابند که به توسعه بازار و تجارت شرکتها منجر میشوند.”
قنبرپور در پایان تأکید کرد: “اگر در حوزه صادرات و بازارهای خارجی تمرکز بیشتری داشته باشیم، اتفاقات بهتری نیز روی میدهد، زیرا ما نیاز به جهشی در اقتصاد دانشبنیان داریم؛ اقتصادی که تنها سهمی حدود 1 الی 2 درصد از کل کشور را داراست. برای این اتفاق، لازم است شرکتها در بعد تجاری قویتر شوند تا بعد فنی.”
