بیمه اجباری رانندگان اسنپ و تپسی؛ «بیمه ندهی، مسدود میشوی» / جزئیات کامل طرح از زبان مقام تامین اجتماعی
بیمه رانندگان تاکسیهای آنلاین، که پیشتر بحث بر سر اختیاری بودن آن بود، حالا قرار است اجباری شود. کمیسیون عمران و اجتماعی مجلس، اصلاح قانون بیمه رانندگان را تصویب کرده و بر اساس جزئیات جدید، اگر رانندهای حق بیمه خود را پرداخت نکند، اجازه فعالیت در پلتفرمهایی مانند اسنپ و تپسی را نخواهد داشت.
این طرح در صورت تصویب نهایی در صحن علنی مجلس و تأیید شورای نگهبان، اجرایی خواهد شد.
محمد ابراهیم جواهری، معاون حقوقی سازمان تامین اجتماعی، در مصاحبهای برای اولین بار، جزئیات کامل و ابهامات این طرح را، از جمله اجباری بودن آن برای رانندگان پارهوقت، توضیح داد.
۱. سازوکار اجرایی: «بیمه ندهی، کار نمیکنی»
مهمترین ابهام، اجباری یا اختیاری بودن این بیمه بود. جواهری تأیید کرد که این بیمه اجباری است.
او توضیح داد: «در صنوف دیگر هم همینطور است. کارگر و کارفرما نمیتوانند توافق کنند که بیمه رد نشود. در این طرح، راننده ملزم به بیمه شدن است، اما مسئولیت اجرا بر دوش پلتفرم (کارفرما) است.»
به عبارت دیگر، ضمانت اجرایی این قانون، محرومیت از کار است: «اگر رانندهای سهم ۱۳.۵ درصدی بیمهاش را پرداخت نکند، پلتفرمها حق نخواهند داشت این راننده را به کار بگیرند.»
۲. هزینه بیمه: ۱۳.۵٪ از راننده، ۲ تا ۶٪ از مسافر
هزینه این بیمه چگونه تأمین میشود
سهم راننده: ۱۳.۵ درصد از درآمد راننده کسر میشود. این مبلغ به صورت آنلاین و خودکار از درآمد راننده در پلتفرمها کسر و به حساب سازمان واریز میشود.
سهم کارفرما (مسافر): بین ۲ تا ۶ درصد به کرایه هر سفر اضافه میشود. این مبلغ مستقیماً توسط مسافر پرداخت شده و به حساب سازمان تامین اجتماعی واریز میگردد.
جواهری در دفاع از این افزایش کرایه گفت: «اگر میگفتیم ۵۰ درصد هزینه را پلتفرمها بدهند، اینقدر هجمه نمیشد. چطور وقتی باد میآید و قیمتها دو برابر میشود، نظارت نمیکنند، اما حالا که راننده میخواهد یک رفاه حداقلی داشته باشد، دلشان برای مسافر سوخت؟»
۳. چالش اصلی: رانندگان پارهوقتی که قبلاً بیمه بودهاند
بحثبرانگیزترین بخش طرح مربوط به رانندگان پارهوقتی است که در شغل اصلی خود بیمه تامین اجتماعی پرداخت میکنند. آیا آنها هم باید دوباره بیمه بدهند؟
پاسخ «بله» است.
جواهری توضیح داد: «بر اساس قانون، به ازای هر دستمزد، حق بیمه باید پرداخت شود. رانندگی یک شغل پرریسک است. اگر فرد کارمند باشد، هزینه درمانی ندارد، اما وقتی پشت فرمان است، هزینههای بیشتری برای درمان دارد.»
این قانون (پرداخت بیمه برای شغل دوم) تنها یک استثنا دارد: اگر فردی در مجموع (از همه مشاغلش) «هفت برابر حداقل درآمد» (مثلاً ۷۰ میلیون تومان) حقوق بگیرد، از پرداخت بیمه برای شغل دوم معاف است.
معاون تامین اجتماعی اذعان داشت: «مساله همین است که این سقف خیلی بالاست. کسی که ۷۰ میلیون حقوق میگیرد، دیگر برای کمکخرجی در اسنپ کار نمیکند. اما این قانون در تمام صنوف حاکم است و فقط خاص رانندهها نیست.»
۴. تکلیف بازنشستگان و سایر صندوقها چه میشود؟
آیا بازنشستگان و افرادی که از صندوقهای دیگر بیمه دارند نیز مشمول این طرح اجباری میشوند؟
بازنشستگان (صندوق تامین اجتماعی):
معاف هستند. مستمری بازنشستگی آنها قطع نمیشود.
آنها سهم ۱۳.۵ درصدی راننده را پرداخت نمیکنند.
اما: همچنان مبلغ ۲ تا ۶ درصد به کرایه مسافران آنها اضافه میشود (به عنوان سهم کارفرمایی) تا هزینههای درمان ناشی از شغل پرریسک رانندگی پوشش داده شود.
بیمهشدگان سایر صندوقها (مانند نیروهای مسلح، بانکی، شهرداری):
معاف هستند. پرداخت ۱۳.۵ درصد برای آنها الزامی ندارد.
این افراد اگر بخواهند، میتوانند «اختیاری» از مزایای بیمه تامین اجتماعی هم استفاده کنند.
بنابراین، بیمه فقط برای رانندههای فاقد بیمه و رانندههایی که از شغل دیگری بیمه تامین اجتماعی دارند، اجباری است.
۵. نحوه محاسبه مستمری و مزایا چگونه است؟
نحوه محاسبه درآمد: سازمان تامین اجتماعی بر اساس مسافت، کارکرد و درآمد راننده، ۱۰ سطح دستمزد مقطوع تعیین میکند. هر راننده در یکی از این دستهها قرار میگیرد و مستمری او بر همین اساس محاسبه خواهد شد.
مزایا از چه زمانی آغاز میشود؟ به محض تصویب قانون و پرداخت اولین سهم ۱۳.۵ درصدی، راننده مشمول تمام ۱۸ خدمت تامین اجتماعی خواهد شد.
اگر راننده دچار حادثه شود؟ جواهری تأکید کرد: «اگر حادثه ناشی از کار باشد، حتی اگر فقط یک ماه بیمه داده باشد، مستمری او افزایش مییابد. اگر فردی دو شغله باشد و دچار ازکارافتادگی شود، حقوق بازنشستگی او دو برابر (یکی از شغل اول، یکی از رانندگی) پرداخت خواهد شد.»
اگر راننده مدتی کار نکند؟ اگر رانندهای تا سه ماه کار نکند، سازمان به او کمک میکند تا با پرداخت همان نرخ ۱۳.۵ درصد (به جای نرخ کامل ۲۷ درصد)، بیمهاش تداوم داشته باشد.
