داستان ۱ دلار حقوق و ۲۰۰ میلیارد دلار ثروت؛ مارک زاکربرگ کیست و چگونه متا را ساخت
اگر بپرسید مارک زاکربرگ کیست، پاسخ فراتر از یک نام است. او معمار اصلی زیرساخت اجتماعی عصر دیجیتال، کارآفرین و برنامهنویسی است که در ۱۴ مه ۱۹۸۴ متولد شد و مسیر ارتباطات جهانی را برای همیشه تغییر داد.
زاکربرگ بهعنوان بنیانگذار، رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل اجرایی شرکت غولآسای متا پلتفرمز (Meta Platforms) شناخته میشود؛ شرکتی که مالک سه مورد از پرمخاطبترین اپلیکیشنهای جهان یعنی فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ است. زندگی او نه فقط یک داستان موفقیت کلاسیک در سیلیکونولی، بلکه نمادی از تأثیرگذاری یک ایده ساده دانشجویی بر زندگی میلیاردها انسان است.
نبوغ از کودکی؛ اولین جرقههای برنامهنویسی
مارک الیوت زاکربرگ در وایت پلینز، نیویورک، در یک خانواده یهودی اصلاحطلب متولد شد. پدرش دندانپزشک و مادرش روانپزشک بود. او از همان کودکی نشانههای نبوغ در فناوری را بروز داد.
علاقه او به کامپیوتر از ۱۰ سالگی با یادگیری برنامهنویسی Basic آغاز شد. استعداد او آنقدر جدی بود که پدرش برای او یک معلم خصوصی برنامهنویسی استخدام کرد.
در ۱۲ سالگی، مارک اولین برنامه کاربردی خود را به نام «زوکنت» (ZuckNet) نوشت؛ یک پیامرسان ساده برای مطب دندانپزشکی پدرش که در واقع، نسخهای ابتدایی از مسنجرهای امروزی بود.
در دوران دبیرستان، او یک پلیر موسیقی به نام «Synapse Media Player» ساخت که با استفاده از هوش مصنوعی، سلیقه موسیقی کاربر را یاد میگرفت. این پروژه آنقدر نوآورانه بود که توجه غولهایی چون مایکروسافت و AOL را جلب کرد، اما زاکربرG پیشنهادهای شغلی آنها را رد کرد تا به دانشگاه برود.
از جنجال در هاروارد تا راهاندازی فیسبوک
در سال ۲۰۰۲، مارک وارد دانشگاه هاروارد شد تا در رشتههای علوم کامپیوتر و روانشناسی تحصیل کند. اما این دوران با یک جنجال بزرگ همراه بود.
در سال ۲۰۰۳، او وبسایت «Facemash» را راهاندازی کرد. این سایت با هک کردن دیتابیسهای دانشگاه، عکسهای دانشجویان را به نمایش میگذاشت و از کاربران میخواست به جذابیت آنها رأی دهند. سایت در عرض چند ساعت بازدید انفجاری داشت اما به دلیل نقض حریم خصوصی و امنیت، به سرعت توسط دانشگاه تعطیل شد و زاکربرگ تا مرز اخراج پیش رفت.
اگرچه Facemash یک شکست دردسرساز بود، اما یک پتانسیل عظیم را به مارک نشان داد: مردم به هویت آنلاین و ارتباط با یکدیگر علاقهمندند. این جرقه، ایده اصلی فیسبوک را شکل داد.
در ۴ فوریه ۲۰۰۴، مارک زاکربرگ به همراه هماتاقیهایش (از جمله داستین موسکوویتز و ادواردو ساورین) وبسایت «TheFacebook.com» را از خوابگاه هاروارد راهاندازی کرد. این سرویس که ابتدا فقط برای دانشجویان هاروارد بود، به سرعت محبوب شد و به دانشگاههای دیگر گسترش یافت.
در سال ۲۰۰۵، زاکربرگ برای تمرکز کامل بر این پروژه، دانشگاه هاروارد را ترک کرد تا مدیرعامل تماموقت شرکتی شود که بعدها به «فیسبوک» تغییر نام داد.
خریدهای هوشمندانه و تولد «متا»
زاکربرگ تنها به فیسبوک قانع نبود. او با دو خرید استراتژیک و کلیدی، موقعیت خود را در بازار تثبیت کرد:
خرید اینستاگرام (۲۰۱۲): پرداخت ۱ میلیارد دلار برای پلتفرم نوظهور اشتراک عکس، یک رقیب جدی را به یکی از بازوهای اصلی درآمدزایی شرکت تبدیل کرد.
خرید واتساپ (۲۰۱۴): خرید پیامرسان محبوب واتساپ به مبلغ ۱۹ میلیارد دلار، سلطه او بر بازار پیامرسانهای جهانی را کامل کرد.
فصل جدید: مارک زاکربرگ و متاورس
در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۱، زاکربرگ بار دیگر جهان را شوکه کرد. او اعلام کرد که نام شرکت مادر فیسبوک به «متا پلتفرمز» (Meta Platforms) تغییر میکند. این فقط یک تغییر نام نبود، بلکه اعلام یک تغییر جهت استراتژیک به سوی متاورس (Metaverse) بود.
زاکربرگ معتقد است آینده ارتباطات انسانی، یک جهان مجازی سهبعدی و فراگیر (ترکیبی از VR و AR) خواهد بود. اگرچه سرمایهگذاری میلیاردها دلاری در این بخش (Reality Labs) با انتقادات و سقوط ارزش سهام همراه بود، زاکربرگ این پروژه را بزرگترین فرصت برای نسل آینده اینترنت میداند.
زندگی شخصی مارک زاکربرگ: ازدواج و بشردوستی
در پشت این چهره فناوری، زندگی شخصی آرامی قرار دارد. مارک زاکربرگ و همسرش، پریسیلا چان (Priscilla Chan)، در سال ۲۰۰۳ در هاروارد با هم آشنا شدند و در سال ۲۰۱۲، درست یک روز پس از عرضه عمومی سهام فیسبوک، ازدواج کردند.
پریسیلا چان یک پزشک اطفال است. این زوج دارای سه دختر به نامهای ماکسیما، آگوست و اورلیا هستند.
ثروت مارک زاکربرگ و تعهد به بخشش
ثروت مارک زاکربرگ عمدتاً از سهام او در متا ناشی میشود و همواره در فهرست ثروتمندترین افراد جهان قرار دارد. (ثروت او بسته به نوسانات سهام، ارقامی بین ۱۸۰ تا ۲۱۰ میلیارد دلار را تجربه کرده است).
با این حال، او و همسرش در سال ۲۰۱۵ «ابتکار چان زاکربرگ» (CZI) را تأسیس کردند و متعهد شدند که ۹۹ درصد از سهام خود در متا را در طول زندگیشان صرف اهداف بشردوستانه، بهویژه در حوزههای سلامت و آموزش کنند.
حقایق جالب در مورد مارک زاکربرگ
کوررنگی: او کوررنگی قرمز-سبز دارد. به همین دلیل رنگ اصلی فیسبوک آبی است، زیرا این رنگ را بهتر از همه تشخیص میدهد.
لباس یکنواخت: او به پوشیدن یک تیشرت خاکستری ساده و هودی مشهور است تا انرژی ذهنی خود را صرف تصمیمات کوچکی مانند انتخاب لباس نکند.
حقوق ۱ دلاری: حقوق رسمی سالانه او به عنوان مدیرعامل متا، فقط یک دلار است (ثروت او از سهامش تأمین میشود).
یادگیری ماندارین: او به طور جدی زبان چینی ماندارین را آموخته و توانسته در پکن به این زبان سخنرانی کند.
چالشهای سالانه: او هر سال برای خود چالشهای جدیدی تعریف میکند، از جمله ساخت یک هوش مصنوعی برای خانهاش یا تمرکز بر بهرهوری شرکت.
