“قهرمان کوچولو”: آموزش با بازی برای کودکان، از دل یک تجربه دلسوزانه
بیست و نهم آذر ۱۴۰۰ – دنیای کودکان، آینده ماست و با پیشرفتهای روزافزون تکنولوژی، آموزش و پرورش آنها نیز دستخوش تغییرات بنیادین میشود. “قهرمان کوچولو”، استارتاپی در این راستا، نه تنها به کودکان عادی، بلکه به طور ویژه به کودکان با نیازهای خاص کمک میکند تا از طریق بازی و فناوری، به بهترین شکل آموزش ببینند. این استارتاپ که از دل تجربیات یک والد دلسوز برخاسته، در گفتوگو با مریم ستار، همبنیانگذار “قهرمان کوچولو”، داستان شکلگیری و اهداف خود را بازگو میکند.
از مهندسی عمران تا دنیای آموزش دیجیتال کودکان
مریم ستار، فارغالتحصیل مهندسی عمران گرایش محیط زیست از دانشگاه شیراز و دارای مدرک MBA، سالها در موسسات آموزش عالی کشور تدریس کرده است. او با علاقه شخصی به آموزش و فناوری، وارد حوزه آموزش مجازی شد. به عنوان مدیرعامل شرکت “دادهنگار داتیس پارس”، ایدههای مختلفی را در حوزه آموزش مجازی برای سازمانهای گوناگون پیادهسازی کرده و همواره به دنبال استفاده از جدیدترین تکنولوژیها برای ارتقاء کیفیت آموزش، به ویژه آموزش آنلاین در حوزه سلامت، بوده است. این مسیر سرانجام به راهاندازی “قهرمان کوچولو” ختم شد.
جرقه یک ایده: از نیاز شخصی تا راهکاری همگانی
ایده “قهرمان کوچولو” از سال ۱۳۹۷ در ذهن مریم ستار و همسرش، مرتضی ستار (که سالها در حوزه فناوری اطلاعات تجربه داشت و پایاننامه کارشناسی ارشدش درباره بازیدرمانی برای کودکان با نیازهای ویژه بود)، شکل گرفت. اما فرصت تجاریسازی آن تا سال ۱۳۹۹ فراهم نشد. در این سال، تیم “قهرمان کوچولو” در فراخوان شتابدهی “حرکت اول هاب شیراز” شرکت کرد و از میان ۷۶ تیم، برگزیده و مورد حمایت این مجموعه قرار گرفت.
مریم ستار درباره ریشه این ایده میگوید: “زمانی که فرزندم دو ساله شد، متوجه شدیم در گفتار و رفتار مانند همسالانش نیست و به کلینیکهای گفتاردرمانی مراجعه کردیم. در آنجا برای اولین بار با اتیسم، توانبخشی و طیف وسیعی از کودکان عادی و خاص که نیازمند خدمات توانبخشی بودند، روبرو شدیم.” او با الهام از شعار “فناوریهای یاریرسان” سازمان ملل و مشاهده پیشرفتهای جهانی در استفاده از تکنولوژی و نرمافزارها برای کودکان خاص (به ویژه کودکان طیف اتیسم)، شروع به فارسیسازی نرمافزارهای خارجی موفق برای فرزندش و سپس سایر خانوادهها کرد. این مسیر به تدریج به سمت ساخت بازیهای ایرانی مطابق با فرهنگ بومی و نیازهای کودکان ایرانی پیش رفت. حمایتهای “هاب شیراز” و دورههای شتابدهی، سرعت و کیفیت کار آنها را به مراتب بالا برد.
قهرمان کوچولو چه مشکلی را حل میکند
مجموعه بازیهای “قهرمان کوچولو” با شبیهسازی محیطهای واقعی، سطح اضطراب کودکان خاص (به ویژه کودکان طیف اتیسم) را کاهش میدهد. این بازیها به کودکان امکان میدهند تا در هر زمان و مکان، از طریق بازی و شادی، مهارتهای لازم را تکرار و تمرین کنند و به افزایش درک و گفتار آنها کمک میکنند. همچنین، با قابلیت کنترل مدت زمان بازی توسط والدین و طراحی بازیها از نظر رنگ، نور، صدا و حرکات به گونهای خوشایند برای کودکان با مشکلات حسی، نگرانی والدین از استفاده از ابزارهای دیجیتال برطرف شده است.
تجربیات جذب سرمایه و دستهبندی بازار
“قهرمان کوچولو” پس از شرکت در فراخوان شتابدهی هاب شیراز، مورد ارزیابی مدیران مجموعه “حرکت اول” قرار گرفت و اکنون “حرکت اول” یکی از شرکای اصلی این مجموعه محسوب میشود. پیشنهادهای همکاری و سرمایهگذاری متعددی نیز از سوی صندوق نوآوری ریاست جمهوری و شتابدهندههای مختلف دریافت شده است.
این مجموعه بازیها با طراحی شاد، جذاب و تعاملی، برای همه کودکان زیر ۸ سال (حدود ۸ میلیون نفر از جمعیت ایران) قابل استفاده است. اما با توجه به نبود بازیهایی با سناریوی تعاملی و جذاب و قابلیت شخصیسازی، به طور ویژه برای کودکان خاص (دیرآموز، طیف اتیسم، اختلال یادگیری، فلج مغزی، سندرم داون و…) بهینهسازی شده است تا این طیف از افراد بتوانند از گیمیفیکیشن و بازیدرمانی مؤثر بهرهمند شوند. در حال حاضر، بازیهای “خودیاری”، “کلمات جادویی”، “دنیای الفبا” و “دنیای اعداد” در دسترس هستند و به زودی بخشهای بیشتری شامل آموزش احساسات و تعاملات اجتماعی نیز منتشر خواهند شد.
چالشها و آگاهیسازی در جامعه
راهاندازی کسبوکار برای کودکان، به ویژه کودکان خاص، چالشهای زیادی دارد. از استخدام نیروی متخصص که روحیات و نیازهای کودکان خاص را درک کند تا آروزی آگاهیبخشی در جامعه. مریم ستار میگوید: “در جامعه ما ابزار دیجیتال بیشتر به عنوان سرگرمی استفاده میشود، در حالی که در دنیا این ابزارها به عنوان همیار توانبخشی و سرعتدهنده رشد و درک کودک به کار میروند.”
او به چالشهای هزینههای بالای کاردرمانی و توانبخشی اشاره میکند که اغلب تحت پوشش بیمه نیستند و سالها ادامه دارند. در مقابل، خدمات سلامت همراه (همچون “قهرمان کوچولو”) با هزینهای به مراتب کمتر و بازدهی بالا میتوانند جایگزین شوند، اما نیاز به شفافسازی و توضیح دارند. هدف “قهرمان کوچولو” این است که هر کودکی در هر شهر یا روستای دورافتادهای بتواند به حداقل خدمات مورد نیاز و تواناییهای لازم دست یابد و فرصت طلایی یادگیری را از دست ندهد.
ارتباط با کادر درمان و چشمانداز توسعه
مریم ستار بر اهمیت ارتباط با کادر درمان تأکید میکند و میگوید: “خانوادههای کودکان خاص، همیشه مدیون قشر زحمتکش کادر درمان هستند، به ویژه کاردرمانگران و گفتاردرمانگرانی که از جان و دل برای این کودکان مایه میگذارند.” او با توجه به تجربیات شخصی خود، همواره سعی در ایجاد درک دوجانبه بین خانوادهها و کادر درمان داشته است.
“قهرمان کوچولو” در حال حاضر با اساتید مختلف حوزه روانشناسی، مغز و اعصاب کودکان، روانپزشکان و اساتید دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در ارتباط است و در حال پیگیری و ایجاد ارتباط مؤثر با سازمان بهزیستی و انجمنهای اتیسم سراسر کشور برای معرفی محصول خود است.
چشمانداز اصلی “قهرمان کوچولو”، تبدیل شدن به یک پلتفرم سراسری برای آموزش از طریق بازی و بازیدرمانی دیجیتال برای همه کودکان، به ویژه کودکان طیف اتیسم است. هدف این است که توانبخشی در هر زمان و مکان از طریق مجموعه بازیهای “قهرمان کوچولو” برای همه کودکان فراهم شود. شبیهسازی محیطهای واقعی و کاربردی در زندگی روزمره و آموزشهای اساسی برای تسهیل زندگی کودکان و خانوادههایشان، مسیری است که این استارتاپ پیش رو دارد.
نوری از امید: خاطرات دلگرمکننده
مریم ستار خاطرهای تأثیرگذار از مسیر کاری خود تعریف میکند: “روزی که از کار زیاد و مشکلات فراوان خسته بودم، مادری تصویر فرزندش را برایم ارسال کرد که در حین غذا خوردن از کلمات درست استفاده کرده بود و نوشته بود: ‘خدا خیرتان بدهد فرزند من اولین کلمهاش را گفت!’ اشک از چشمانم سرازیر شد و به خودم قول دادم حتی اگر بتوانم زندگی یک کودک را تغییر دهم، دست از تلاش برندارم.”
او میگوید: “دیدن اثربخشی کار خستگی را از تن بیرون میکند و نور امید به دل من بازمیگرداند. کودکی که شستن دستهایش را از بازی “قهرمان کوچولو” یاد گرفته، پسرم که غذا خوردن را از این برنامه یاد گرفته، خوشحالم میکنند. پدری که با شک و تردید میگفت ‘یعنی پسرم روزی اعداد را متوجه میشود؟’ یا مادری که آرزوی باسواد شدن فرزندش را داشته و حالا میتوانند این آرزوها را محقق شده ببینند، برای من بسیار باارزش هستند.”
