برکناری تریویس کلنیک از اوبر: تحلیل دلایل کنار گذاشتن مدیرعاملی با سبک رهبری جنجالی

تریویس کالانیک؛ مدیرعاملی با رویکردی سلطه‌گرانه و سرانجام برکناری از اوبر

تریویس کالانیک، متولد 6 اوت 1976، کارآفرین آمریکایی و یکی از بنیانگذاران و مدیرعامل سابق شرکت مشهور اوبر، ارائه‌دهنده خدمات سفارش تاکسی آنلاین، است. زندگی و دوران مدیریتی او در اوبر، مملو از نوآوری، رشد سریع و در عین حال، حاشیه‌ها و انتقادات فراوان بوده است که در نهایت به برکناری او از این سمت منجر شد.

کالانک در لس آنجلس بزرگ شد و از کودکی علاقه وافری به کامپیوتر داشت، به طوری که پیش از ورود به مقطع راهنمایی، اصول برنامه‌نویسی را آموخت. او در دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس (UCLA) در رشته مهندسی کامپیوتر به تحصیل پرداخت، اما در سال 1998 برای مشارکت در راه‌اندازی یک استارت‌آپ به نام Scour با دو تن از همکلاسی‌های خود، مایکل تاد و وینس بوسام، تحصیل را نیمه‌کاره رها کرد.

Scour یک شرکت اشتراک‌گذاری فایل‌های فرد به فرد بود که به دلیل امکان به اشتراک‌گذاری آنلاین موسیقی و فیلم، به سرعت محبوبیت زیادی کسب کرد. با این حال، این شرکت به دلیل نقض قوانین کپی‌رایت با شکایت‌های متعددی مواجه شد و مبلغ سرسام‌آور 250 میلیارد دلار به عنوان جریمه برای آن تعیین گردید. در نهایت، در سپتامبر 2000، Scour برای جلوگیری از پرداخت این مبلغ هنگفت، اعلام ورشکستگی کرد.

در سال 2001، کالانیک و مایکل تاد تصمیم گرفتند تا شانس خود را در راه‌اندازی یک استارت‌آپ دیگر امتحان کنند. این بار، شرکت جدید را Red Swoosh نامیدند که در زمینه فناوری اشتراک فایل فعالیت می‌کرد. کالانیک در جذب سرمایه برای این شرکت با مشکلات زیادی روبرو شد، زیرا Red Swoosh درست پس از ترکیدن حباب دات‌کام تأسیس شده بود. در نتیجه، آن‌ها با حداقل بودجه و به صورت ماهانه به فعالیت خود ادامه دادند، به طوری که تا اوت 2001، برخی از کارکنان برای ماه‌ها بدون دریافت حقوق کار می‌کردند.

در سپتامبر 2001، Red Swoosh مبلغ تقریبی 110 هزار دلار از کسورات مالیات حقوق و دستمزد شرکت را برای تأمین مالی هزینه‌های جاری خود استفاده کرد، که این امر در نهایت منجر به بروز اختلاف و خصومت بین تریویس کالانیک و مایکل تاد شد. کالانیک، شریک خود، مایکل تاد را متهم کرد که بدون مشورت با او این تصمیم را گرفته است، در حالی که تاد مدعی بود که این تصمیم با توافق هر دو بنیانگذار اتخاذ شده است. در سال 2002، Red Swoosh تنها دو کارمند داشت و برای تأمین بودجه با مشکلات جدی مواجه بود، تا اینکه مارک کوبان مبلغ 1.8 میلیون دلار در این شرکت سرمایه‌گذاری کرد. این سرمایه‌گذاری به کالانیک این امکان را داد تا در سال 2006، دفتر مرکزی شرکت را به تایلند منتقل کند تا از آزادی عمل بیشتر و محدودیت‌ها و مقررات کمتری برخوردار باشد.

در سال 2007، شرکت Akamai Technology، که یکی از رقبای Red Swoosh محسوب می‌شد، این شرکت را به قیمت تقریبی 19 میلیون دلار خریداری کرد. کالانیک از این معامله حدود 2 میلیون دلار سود به دست آورد و به یک میلیونر تبدیل شد.

پس از این معامله، او به سانفرانسیسکو نقل مکان کرد و آپارتمانی به نام “JamPad” خریداری کرد که به محلی برای گردهمایی جوانان علاقه‌مند به فناوری و تبادل ایده‌های نوآورانه تبدیل شد. در همین مکان بود که او با گرت کمپ، ایده‌پرداز اصلی اوبر، ملاقات کرد. کمپ ایده اوبر را با کالانیک در میان گذاشت و کالانیک موافقت کرد که به عنوان مشاور ارشد در این شرکت نوپا فعالیت کند. او از طریق توییتر، رایان گریوز را به عنوان مدیرعامل برای اوبر پیدا کرد. گریوز به مدت 10 ماه در این سمت مشغول به کار بود تا اینکه توسط خود کالانیک برکنار شد و کالانیک شخصاً سکان هدایت اوبر را به دست گرفت.

در سال 2014، شهرت کالانیک به دلیل نگرش بی‌رحمانه‌اش نسبت به قانون‌گذاران، مشتریان، کارمندان و رانندگان اوبر به شدت خدشه‌دار شد. در همین سال، او با یکی از رانندگان اوبر وارد بحث و جدل شد که به یک رسوایی بزرگ تبدیل گردید. تصمیم او برای دعوت از آن راننده به منظور عذرخواهی نیز به درستی مدیریت نشد و او در عوض شروع به مشاجره کرد و در نهایت مجبور شد مبلغ 200 هزار دلار به عنوان غرامت به آن راننده پرداخت کند.

در طول دوران تصدی خود به عنوان مدیرعامل اوبر، کالانیک بر تمامی امور شرکت کنترل کامل داشت و هر تصمیمی که در شرکت گرفته می‌شد، تحت نظارت و تأیید او بود. این رویکرد متمرکز، اگرچه در برخی موارد به رشد سریع شرکت کمک کرد، اما در عین حال بارها به سازمان آسیب رساند. در نهایت، بسیاری از اعضای هیئت مدیره اوبر متوجه این مسئله شدند. کالانیک بارها مسئولیت‌های خود را نادیده می‌گرفت و به گزارش‌ها و ادعاهایی که مطرح می‌شد، توجه کافی نشان نمی‌داد. در نتیجه‌ی این مسائل، هیئت مدیره اوبر تصمیم گرفت تا او را مجبور به استعفا از سمت مدیرعاملی در اواخر ماه مه 2017 کند.

او تا سال 2019 به عنوان عضو هیئت مدیره در اوبر باقی ماند و بارها تلاش کرد تا کنترل شرکت را دوباره به دست بگیرد، اما در این امر ناکام ماند. در نهایت، او 90 درصد از سهام خود در اوبر را به قیمت 2.5 میلیارد دلار فروخت و ارزش خالص دارایی‌های خود را به 2.6 میلیارد دلار رساند. از آن زمان، او یک صندوق سرمایه‌گذاری به نام 10100 را با تمرکز بر املاک، تجارت الکترونیک و شرکت‌های فناوری نوظهور در چین و هند راه‌اندازی کرده است.