بازارهای دووجهی چیست؟ معرفی مدل‌های کسب‌وکار و مثال‌های موفق

بازار دو وجهی: بستری برای تعامل سودمند میان دو گروه مکمل از طریق یک واسطه

بازار دو وجهی گونه‌ای از تعامل و تبادل ارزش بین دو گروه کاربری مکمل است که از طریق یک واسطه به نفع هر دو طرف صورت می‌گیرد. این مدل کسب‌وکار سابقه‌ای طولانی دارد و نمونه‌های اولیه آن بیش از ششصد سال پیش در بازار بورس مشاهده شده است. نخستین بازار بورس که شباهت‌هایی با مدل‌های امروزی داشت، در قرن پانزدهم میلادی در فنلاند تأسیس شد. در آن دوران، تجار به طور منظم در مسافرخانه‌ای واقع در شهر تجاری بروژ گرد هم می‌آمدند و خانواده‌ی Van der beurze از این موقعیت بهره برده و مسافرخانه خود را به مرکز فعالیت‌های مالی تبدیل نمودند.

مزایای به‌کارگیری مدل بازار دو وجهی

افزایش وفاداری مشتریان: ایجاد ارزش برای هر دو گروه کاربری، سبب افزایش وابستگی و وفاداری آن‌ها به پلتفرم واسط می‌گردد.
امکان ارتباط با بازارهای متنوع: این مدل امکان تعامل و بهره‌برداری از پتانسیل‌های چندین بازار مختلف را فراهم می‌سازد.
هم‌افزایی کاربران وجوه مختلف: تعامل بین گروه‌های مختلف کاربران می‌تواند منجر به ایجاد ارزش افزوده و هم‌افزایی برای تمامی ذینفعان شود.
بهره‌گیری از مدل تجاری چند وجهی و حل مسئله‌ی معروف “مرغ و تخم مرغ” برای بسیاری از شرکت‌ها امری ضروری به نظر می‌رسد. این مدل تجاری مستلزم کسب اطلاعات جامع و دقیق درباره‌ی مجموعه‌های مرتبط با شرکت و چگونگی تعاملات آن‌ها با یکدیگر است.

نمونه‌هایی از شرکت‌های با مدل بازار دو وجهی

Diners Club International: به عنوان نخستین شرکت مستقل ارائه‌دهنده‌ی کارت اعتباری در جهان، نقش واسطه‌ای میان دارندگان کارت و پذیرندگان آن را ایفا می‌کند. این شرکت درصدی از تراکنش‌های انجام شده از سوی تجار و همچنین حق اشتراک سالانه‌ی سه دلار را از دارندگان کارت دریافت می‌نماید. Diners Club در بدو فعالیت با چالش “مرغ و تخم مرغ” روبرو بود و به همین دلیل، اقدامات بازاریابی ویژه‌ای را به منظور جذب رستوران‌ها در دستور کار خود قرار داد.
GROUPON: ارائه‌دهنده‌ی خدمات تجارت الکترونیک است که بن‌های تخفیف را بین خریداران و فروشندگان عرضه می‌کند. این شرکت با ایجاد ایده‌ی تخفیف گروهی و ارائه‌ی پیشنهادات ویژه به مشتریان در صورت رسیدن تعداد آن‌ها به حد نصاب معین، فعالیت می‌نماید. GROUPON درصدی از قیمت فروش محصولات تخفیف‌خورده را به عنوان کارمزد دریافت می‌کند و در حال حاضر بیش از هفتاد میلیون کاربر در بیش از سی و پنج کشور جهان دارد.
JCDecaux: بزرگ‌ترین شرکت تبلیغات محیطی در سطح جهان است که از طریق اثرات غیرمستقیم شبکه، تبلیغ‌کنندگان را به مخاطبان متصل می‌سازد. این شرکت با ارائه‌ی رایگان یا کم‌هزینه‌ی مبلمان شهری در ازای دریافت حقوق انحصاری تبلیغات، منافعی را هم برای تبلیغ‌کنندگان و هم برای مدیران شهری ایجاد نموده است.