انقلابی در کشاورزی برزیل: پلتفرم آنلاین تجهیزات کشاورزی، دسترسی مزرعه‌داران کوچک را متحول می‌کند

اینترنتی کردن فرآیند خرید و فروش ملزومات کشاورزی

بدون تردید، دیجی‌کالا به عنوان یکی از شناخته‌شده‌ترین استارتاپ‌های موفق ایرانی مطرح است. این شرکت که فعالیت خود را با نقد و بررسی محصولات دیجیتال آغاز کرد و پس از ورود به عرصه فروش آنلاین محصولات متنوع، اکنون به عنوان رهبر این بازار شناخته می‌شود. یکی از خدمات ارزشمند این استارتاپ، شفاف‌سازی قیمت محصولات مختلف است؛ به گونه‌ای که امروزه بسیاری از فروشگاه‌های سنتی نیز از این وب‌سایت به عنوان مرجع قیمت‌گذاری محصولات استفاده می‌کنند، که البته این موضوع دارای مزایا و معایبی است که در این نوشتار مجال پرداختن به آن فراهم نیست.

نکته حائز اهمیت آن است که ایده اینترنتی کردن خرید محصولات دیجیتال، که هسته اصلی شکل‌گیری دیجی‌کالا بود و بعدها به فروش طیف وسیعی از محصولات مختلف تسری یافت، الهام‌بخش راه‌اندازی کسب‌وکارهای متعددی در ایران شده است.

ضرورت ایجاد بسترهای آنلاین برای خرید و فروش ملزومات کشاورزی

در نگاه نخست، اینترنتی کردن فرآیند خرید و فروش محصولات امری بسیار ساده به نظر می‌رسد. شاید نخستین واژه‌ای که پس از شنیدن کلمه «استارتاپ» در ایران به ذهن بسیاری از افراد خطور می‌کند، همین تغییر در شیوه سنتی خرید و فروش محصولات گوناگون باشد. این موضوع، در عین سادگی و کاربردی بودن بالقوه، در برخی زمینه‌ها نیازمند صرف هزینه و دقت فراوان است. یکی از حوزه‌هایی که ایجاد بستر آنلاین برای خرید و فروش در آن با چالش‌ها و هزینه‌های قابل توجهی همراه است، تهیه ملزومات کشاورزی می‌باشد.

یکی از دشواری‌های این امر، به مخاطبان خاص صنعت کشاورزی بازمی‌گردد. بازار محصولات و خدمات مرتبط با بخش کشاورزی در بسیاری از کشورهای جهان به عنوان یکی از بزرگترین بازارها محسوب می‌شود؛ با این حال، خرید و فروش آنلاین این محصولات، حداقل برای کشاورزان خرده‌مالک، تجربه‌ای ناآشنا و توأم با عدم اطمینان است. کشور عزیزمان ایران نیز از این قاعده مستثنی نبوده و برای ارتقای این صنعت استراتژیک، نیازمند توجه ویژه‌ای به این حوزه هستیم. در این مقاله، به بررسی یک استارتاپ برزیلی می‌پردازیم که در زمینه بازارگاه آنلاین ملزومات کشاورزی فعالیت می‌کند و اخیراً موفق به جذب سرمایه شده است.

معرفی InstaAgro: بازارگاه آنلاین ملزومات کشاورزی برای حمایت از کشاورزان کوچک برزیلی

به لطف پلتفرم InstaAgro، کشاورزان کوچک در برزیل اکنون به بستری آنلاین و بدون واسطه برای تهیه ملزومات، ماشین‌آلات و قطعات کشاورزی دسترسی دارند که گزینه‌ای نوین برای تأمین نیازهای مزرعه‌ای آن‌ها به شمار می‌رود. این استارتاپ که توسط دفتر خانوادگی Rolesis Holdings اداره می‌شود، در مرحله بذرمایه موفق به جذب سرمایه‌ای بالغ بر ۶۰۰ هزار دلار شده است. نخستین قسط این سرمایه به مبلغ ۳۰۰ هزار دلار در سال ۲۰۱۹ و قسط دوم نیز در اوایل سال ۲۰۲۰ به این شرکت پرداخت شده است.

دنیل باچنر، سرمایه‌گذار InstaAgro و مدیر اجرایی سابق شرکت Syngenta، در گفتگویی اخیر اظهار داشته است: «در شرایط فعلی، اگر یک کشاورز کوچک در برزیل به یک خرده‌فروش مراجعه کند تا محصول مورد نیاز خود را خریداری نماید، با گزینه‌های بسیار محدودی روبرو خواهد شد و اغلب قادر به یافتن محصول مورد نظر خود نخواهد بود و ناگزیر به انتخاب محصول جایگزین می‌شود. علاوه بر این، یکی دیگر از مشکلات اساسی این کشاورزان، وجود محصولات تقلبی در بازار است.»

کشور برزیل میزبان ۴.۵ میلیون تولیدکننده روستایی است که به گفته مسئولان InstaAgro، بازار خرید ملزومات حفاظت از محصولات کشاورزی برای این قشر، ارزشی بالغ بر ۲۰ میلیارد دلار دارد. با این وجود، در حال حاضر، خرده‌فروشان این ملزومات را به شیوه‌ای در اختیار کشاورزان برزیلی قرار می‌دهند که کشاورزان خرده‌مالک را در وضعیت نامناسبی قرار می‌دهد.

اگرچه شبکه‌ای متشکل از ۵۰۰۰ دلال در سراسر برزیل به تأمین ملزومات کشاورزی مشغول هستند، اما تمرکز اصلی آن‌ها بر تأمین نیازهای مزارع بزرگ است؛ مزارعی که دارای کارشناسان زراعی متخصص خود بوده و خریدهای عمده انجام می‌دهند. همچنین، فروشگاه‌های موجود اغلب تحت سلطه دو یا سه برند بزرگ مانند Syngenta، Bayer یا Corteva قرار دارند و برای تکمیل سبد محصولات خود، از تولیدکنندگان عمومی و بدون نام تجاری مواد شیمیایی نیز محصولات تکمیلی تهیه می‌کنند.

خرده‌فروشان نیز انگیزه چندانی برای ارائه خدمات به کشاورزان کوچک ندارند، زیرا هزینه فروش به تولیدکنندگانی که از ۱۰۰ هکتار یا کمتر برداشت می‌کنند، برای آن‌ها مقرون‌به‌صرفه نیست. تولیدکنندگان کوچک معمولاً بر تولید محصولات غیرزراعی مانند میوه، سبزیجات و قهوه تمرکز دارند. ترکیب این عوامل منجر به شکل‌گیری وضعیتی می‌شود که در آن کشاورزان کوچک مجبورند مسافت‌های طولانی را برای یافتن اقلام مورد نیاز خود طی کنند و اغلب مجبور به پرداخت بهای گزافی برای آن‌ها می‌شوند.

InstaAgro در واقع توسط دو شریک تأسیس شده است: آورام اسلاویک، دانشمند آمریکایی که به عنوان مدیر اجرایی در حوزه فناوری کشاورزی فعالیت داشته و در حال حاضر برای یک شرکت سرمایه‌گذاری جدید در برزیل به نام Flagship Pioneering مشغول به کار است؛ و رودریگو سانتینی که دارای سابقه طولانی در زمینه مشاوره مدیریت می‌باشد. (لازم به ذکر است که Flagship، سرمایه‌گذار اصلی و خالق شرکت‌های Indigo Ag و Inari Agriculture است.)

در برزیل، برای تهیه محصولات حفاظتی کشاورزی، تأیید یک کارشناس زراعی نیز الزامی است، اما این قانون تا حد زیادی نادیده گرفته می‌شود. باچنر در این باره می‌گوید: «یک رویه رایج این است که کشاورزان تجویزهای مربوط به مزرعه را بدون نسخه دریافت می‌کنند. این عمل مجاز نیست، اما در حال حاضر رویه غالب همین است. ما در InstaAgro تلاش می‌کنیم کارشناسان کشاورزی را به مزارع اعزام کنیم تا از نزدیک مشکلات را بررسی کرده و نسخه صحیح را تجویز نمایند.»

InstaAgro از طریق بستری مشابه اوبر، به نام ConnectAgro، با کارشناسان مستقل حوزه کشاورزی ارتباط برقرار کرده است. این پلتفرم، یک کارشناس کشاورزی را به مزرعه کاربر اعزام می‌کند تا نسخه‌ای متناسب با مشکلات موجود در مزرعه تجویز کند. در صورتی که کشاورز از طریق InstaAgro خریدی انجام دهد، کارشناس در سود حاصل از آن سهیم می‌شود و لازم به ذکر است که تجویزهای کارشناسان هیچ هزینه‌ای برای کشاورز در بر ندارد.

کارشناسان تشویق می‌شوند تا کشاورزان را به استفاده از InstaAgro ترغیب کنند، با این هدف که بازاریابی و آگاهی جدیدی نسبت به این پلتفرم ایجاد شود. این رویکرد، چشم‌پوشی از بخشی از حاشیه سود در ازای فروش هر یک از ملزومات کشاورزی را توجیه می‌کند.

InstaAgro از یک مدل کسب‌وکار دراپ‌شیپینگ (Drop-shipping) استفاده می‌کند؛ در این مدل، وب‌سایت یا شرکت، محصول یک عمده‌فروش را صرفاً با واسطه‌گری بین فروشنده و مشتری و بدون انبار کردن به فروش می‌رساند و سودی بابت آن دریافت می‌کند. این مدل بر پایه سیستم تأمین به موقع (Just-in-time – JIT) عمل می‌کند که یک سیستم جامع است و با حذف انبارداری و کنترل دقیق موجودی، کالا فقط در صورت ضرورت تولید شده و بهره‌وری به حداکثر می‌رسد.

مبنای عملکرد این مدل، قرارداد InstaAgro با شرکت Bravo Logistics است. Bravo Logistics یک شرکت حمل‌ونقل کامیونی است که مجوز جابجایی مواد شیمیایی در برزیل را دارا می‌باشد. InstaAgro مالک هیچ‌یک از کالاهایی که به فروش می‌رساند نیست. در عوض، با فروش محصولاتی که در همان زمان در انبارهای Bravo موجود هستند، فرآیند انتقال محصول از انبار به کامیون Bravo و تحویل مستقیم آن به مزرعه کشاورز را به این شرکت محول کرده و بدین ترتیب سفارش‌ها را تأمین می‌کند.

در صورتی که یک تأمین‌کننده ملزومات با Bravo همکاری نکند، InstaAgro راهکارهای دیگری مانند استفاده از خدمات پستی را نیز در اختیار دارد. همچنین، فرآورده‌های بیولوژیکی که نیاز به نگهداری در سردخانه دارند، به بخش خدمات حمل‌ونقل ویژه ارسال می‌شوند تا از این طریق به دست کشاورزان برسند. این پلتفرم توانسته است محصولات سفارش داده شده را در عرض پنج روز کاری یا کمتر تحویل دهد، که این امر یک مزیت بزرگ برای تولیدکنندگان کوچک محسوب می‌شود که در غیر این صورت باید فرآیند بسیار طولانی‌تری را برای تهیه ملزومات خود طی می‌کردند.

در حال حاضر، ۱۶ شرکت فعال از طریق سبد محصولات InstaAgro، ملزومات کشاورزی را عرضه می‌کنند و این شرکت رویکرد حساب‌شده‌ای برای افزایش این تعداد در پیش گرفته است. اگرچه InstaAgro قصد دارد سبد محصولات خود را گسترش دهد، اما در عین حال می‌خواهد این اطمینان را نیز به کشاورزان بدهد که بهترین گزینه‌های ممکن را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد. باچنر در این خصوص می‌گوید: «ما بر این باوریم که بهترین تأمین‌کنندگان در زمینه آبیاری، بذر و کود را در اختیار داریم. هدف ما این است که شرکای بیشتری را در بخش‌های دیگری که در حال حاضر در آن‌ها فعالیت نداریم، به همکاری دعوت کنیم و در حال حاضر در حال مذاکره با شرکت‌های UPL، Bayer و چند شرکت دیگر هستیم.»

از سرمایه جذب شده جدید نیز به منظور تسهیل توسعه فعالیت‌ها در چند ایالت جنوبی برزیل استفاده خواهد شد. InstaAgro پیش از آنکه بتواند ملزومات کشاورزی را در هر ایالتی به فروش برساند، باید اطمینان حاصل کند که این محصولات با مجوزهای محلی مغایرت ندارند. در برخی موارد، فرآیند دریافت مجوزهای لازم ممکن است تا ۱۲ ماه به طول انجامد. در حال حاضر، InstaAgro مجوز فروش در ایالت‌های گوایس، سائو پائولو و میناس گرایس را دارا است.

مرحله بعدی توسعه، هدف قرار دادن ایالت‌های پارانا و ریو گرانده دو سول خواهد بود. بر اساس گزارش سال ۲۰۱۹ AgFunder در زمینه سرمایه‌گذاری روی فناوری کشاورزی-غذایی، بازارهای آنلاین کسب‌وکار کشاورزی در سال گذشته ۷۸۶ میلیون دلار سرمایه جذب کرده‌اند و ارزش متوسط معاملات آن‌ها ۱.۵ میلیون دلار بوده است. به عنوان نمونه، شرکت Syngenta در بازار آنلاین آرژانتینی به نام Agrofy سرمایه‌گذاری کرده است، در حالی که Monsanto سرمایه‌گذاری در بازار آنلاین کانادایی Farmlead را انتخاب نموده است.

بازارهای آنلاین در مناطق مختلف جهان، از کشورهای در حال توسعه تا کشورهای توسعه یافته، در حال ظهور و گسترش هستند. ماه گذشته، شرکت آلمانی Agrando نیز موفق به جذب سرمایه بذری برای راه‌اندازی بازار آنلاین دیجیتال خود شد. این شرکت امیدوار است امکان دسترسی صادقانه‌تر و شفاف‌تر کشاورزان به محصولات مورد نیازشان را فراهم سازد. البته این شرکت، به جای حذف واسطه‌ها، با فروشندگان موجود همکاری می‌کند تا خدمات آن‌ها را دیجیتالی و سیستم را کارآمدتر سازد.

بازارهای آنلاین نویدبخش حل برخی از بزرگترین دغدغه‌ها و چالش‌های کشاورزان در زمینه تأمین ملزومات حیاتی با قیمت مناسب ظاهر شده‌اند. این امر، فشاری بر خرده‌فروشان سنتی ملزومات کشاورزی وارد می‌کند تا در رویکرد خود تجدید نظر کنند. علاوه بر این، این وضعیت انگیزه‌ای برای برخی تولیدکنندگان شده است تا از ایجاد این سیستم‌های جدید حمایت کنند؛ سیستم‌هایی که قرار نیست با چند برابر کردن حاشیه سود نسبت به قیمت اصلی تولیدکننده، پیشرفت کنند.