تحولات فناورانه دوران همهگیری کووید-۱۹ و شکلگیری عادات کاری نوین در کسبوکارهای نوپا
در روزهای پس از شیوع گستردهی کووید-۱۹، عبارت «نرمال جدید» به اصطلاحی رایج برای توصیف جنبههای مختلف زندگی کاری و شخصی ما تبدیل شده است. الزام به رعایت فاصلهگذاری اجتماعی، اعمال اصول بهداشتی و ایمنی نوین در محیطهای کاری و تجاری، و محدودیتهای اعمالشده بر سفرهای غیرضروری، نه تنها اصطلاح «نرمال جدید» را به واژگان روزمرهی ما افزودهاند، بلکه موجی از نوآوریهای فناورانه را نیز به همراه داشتهاند.
یکی از چالشهای فوری پس از آغاز همهگیری کووید-۱۹، افزایش بیسابقهی تقاضا برای فناوریهای نوین بود. هدف از این تقاضا، توانمندسازی صنایع کوچک، متوسط و بهویژه کسبوکارهای نوپا (استارتاپها) برای انتقال و اجرای مدل کسبوکار خود به صورت آنلاین بود. این امر برای بقا و رشد این کسبوکارها در دنیای متحولشدهی پس از همهگیری، امری حیاتی تلقی میشد و منجر به شکلگیری عادات کاری جدیدی گردید.
حرکت اجتنابناپذیر به سوی تجارت الکترونیک
شرکتهای بزرگ و کوچک، همگی به دلیل محدودیتهای ناشی از کاهش ارتباطات حضوری، تأثیرات عمیق همهگیری ویروس کرونا را به خوبی احساس کردند. عدم تعامل مستقیم با مشتریان، تأثیر بسزایی بر نحوهی عملکرد کسبوکارها گذاشت.
کسبوکارهای خردهفروشی سنتی که به «کسبوکارهای خشت و گلی» نیز معروف هستند، بدترین میزان فروش در تاریخ فعالیت خود را تجربه کردند و در نهایت، ناگزیر به تغییر رویکرد و حرکت به سمت فروش آنلاین شدند. در مقابل، کسبوکارهای اینترنتی که پیش از همهگیری نیز فعال بودند (مانند آمازون و شاپیفای)، در حالی که بستری برای رشد کسبوکارهای کوچکتر فراهم میکردند، شاهد افزایش چشمگیر فروش خود بودند. در این شرایط بحرانی، کسبوکارها در هر اندازهای برای بقا و حفظ جایگاه خود در بازار، مجبور به پذیرش تجارت الکترونیک شدند و در حال حاضر، فعالیت آنلاین به مهمترین هدف اکثر کسبوکارها تبدیل شده است.
یکپارچهسازی با پلتفرمهای ارتباطی آنلاین
در سال ۲۰۲۰، سفرهای تجاری به طور چشمگیری متوقف شدند؛ اما برای جبران این خلأ، فناوریهای دیجیتال به کار گرفته شدند. در حال حاضر، تعاملات کاری در قالب ویدئوکنفرانسها، پادکستها، وبینارها و کارگاههای پخش زنده شکل میگیرند. بسیاری از صنایع کوچک و متوسط در دوران همهگیری، از پلتفرم زوم (Zoom) به عنوان ابزار فناورانهی اصلی خود استفاده میکنند. نسخهی معمولی زوم به خوبی پاسخگوی نیازهای کسبوکارهای کوچکتر است؛ اما شرکتهای بزرگتر بهتر است آن را به نسخههای پیشرفتهتر مانند Zoom Pro، Business یا Business United ارتقا دهند. علاوه بر زوم، پلتفرم اسلک (Slack) نیز اهداف ارتباطی خاص خود را دنبال میکند.
زوم به طور ویژه با هدف ایجاد بستری مناسب برای برقراری تماسهای تصویری طراحی شده است؛ در حالی که اسلک بیشتر به عنوان یک ابزار پیامرسان برای ارتباطات تیمی و سازمانی مورد استفاده قرار میگیرد. در حال حاضر، کسبوکارها میتوانند فناوری هر دوی این پلتفرمها را یکپارچه کنند تا از مزایای هر دو بهرهمند شوند. در گذشته، بسیاری از افراد مزایای فعالیت الکترونیکی را برای صنایع کوچک و متوسط دستکم میگرفتند؛ اما امروزه، این امر برای پیشبرد و توسعهی کسبوکارها حیاتی محسوب میشود و به عنوان منجیان دنیای تجارت، منجر به صرفهجویی قابل توجهی در هزینههای بالای سفرهای هوایی شدهاند.
افزایش روزافزون استفاده از سیستمهای مدیریت ارتباط با مشتریان (CRM) دیجیتال
امروزه، صاحبان صنایع کوچک و متوسط با الگوبرداری از مدلهای تجاری بزرگتر، فرآیند مدیریت ارتباط با مشتریان خود را به صورت دیجیتالی انجام میدهند. سیستمهای مدیریت ارتباط با مشتریان (CRM) مدتهاست که وجود دارند و کسبوکارهای بزرگتر با موفقیت از آنها استفاده کردهاند. اکنون که صنایع کوچک و متوسط قابلیت ارتباط رو در رو با مشتریان را به میزان قابل توجهی از دست دادهاند، تلاش میکنند تا به سیستمهای CRM دیجیتال مانند ZOHO و Hubspot CRM روی آورند تا بتوانند ارتباط خود با مشتریان را به طور مؤثر مدیریت و حفظ کنند.
کیو آر کد، صنعت گردشگری و کاربردهای نوین
یکی دیگر از عادات کاری جدیدی که صنایع کوچک و متوسط در پی بهرهگیری از آن هستند، استفاده از کیو آر کد (QR Code) است. کیو آر کد، نوعی بارکد دوبعدی است که میتواند حجم بسیار بیشتری از اطلاعات را در خود ذخیره کند. همچنین، در حالی که بارکدها فقط از یک جهت (افقی) قابل خواندن هستند، کیو آر کدها به صورت افقی و عمودی قابل اسکن میباشند. در ابتدای گسترش کووید-۱۹، از کیو آر کد برای رهگیری افرادی که در معرض ویروس قرار داشتند استفاده میشد تا سرعت انتشار بیماری کاهش یابد.
اکثر ما با کاربرد کیو آر کد در صنعت گردشگری آشنا هستیم. کافهها و رستورانها از این فناوری برای دسترسی آسان مشتریان به منوها در تلفنهای همراه خود استفاده میکنند و به این ترتیب، منوهای فیزیکی دیگر بین افراد دست به دست نشده و خطر انتقال ویروس از این طریق کاهش مییابد. از دیگر کاربردهای کیو آر کد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
لینک دانلود مستقیم نرمافزارها از اپاستور یا گوگلپلی.
احراز هویت حسابهای کاربری اینترنتی و اعتبارسنجی اطلاعات ورود کاربران.
ارسال و دریافت اطلاعات پرداخت.
فناوری کیو آر کد برای اولین بار در سال ۱۹۹۴ توسط یک شرکت ژاپنی به نام Denso Wave ابداع شد. این شرکت تمامی حقوق انتشار آن را واگذار کرد و استفاده از کیو آر کد را برای عموم آزاد نمود. این بدان معناست که اکنون هر کسبوکاری میتواند کدهای مخصوص به خود را طراحی و از آن استفاده کند. امروزه، بیشتر تلفنهای همراه به طور استاندارد دارای قابلیت خواندن کیو آر کد هستند که این امر، استفاده از آن را برای عموم مردم تسهیل کرده است.
ظهور تدریجی یک جامعهی بدون پول نقد
پرداختهای غیرمستقیم از دههی ۱۹۹۰ امکانپذیر بودهاند؛ اما در آن دوره، تنها تعداد محدودی از تجار و خردهفروشان از آن استفاده میکردند. از آن زمان به بعد، تعداد رو به رشدی از بانکها و شرکتهای ارائهدهندهی کارتهای اعتباری در این فناوری سرمایهگذاری کردهاند.
وقتی صحبت از پرداختهای غیرتماسی میشود، بیشتر مردم به کارتهای بانکی و اعتباری فکر میکنند؛ اما این فناوری فرآیندهایی مانند انتقال پول به وسیلهی رمزارزهای آنلاین یا همراه و استفاده از کیف پولهای دیجیتالی (eWallet) را نیز شامل میشود. اگرچه در آغاز، ترویج این روشهای پرداخت صرفاً تحت تأثیر خود کسبوکارها بود؛ اما با همهگیری کووید-۱۹، تغییر چشمگیری در طرز رفتار مصرفکنندگان ایجاد شده است. اکنون، استفاده از پرداختهای غیرمستقیم به عادات کاری جدید اضافه شده است.
طبق تحقیقات اخیر، ۲۹ درصد از مصرفکنندگان به شدت نگران ابتلا به ویروس از طریق دست به دست کردن پول نقد هستند؛ در حالی که ۲۲ درصد آنان نگران انتشار ویروس به خاطر استفاده از کارتها میباشند. همچنین، بدبینی مردم نسبت به پرداختهای غیرمستقیم در حال کاهش است. ۷۰ درصد از کسانی که به استفاده از پرداختهای غیرمستقیم روی آوردهاند، میگویند حتی در صورت بازگشت شرایط به حالت «نرمال» نیز به این کار ادامه خواهند داد.
مزایای قطعی استفاده از این روشهای پرداخت برای صاحبان صنایع کوچک و متوسط کاملاً روشن است و آنها به سرعت در تلاش برای بهکارگیری آن هستند. تحقیقی که در سال ۲۰۲۰ انجام شده بود، نشان میداد ۴۲ درصد از صاحبان کسبوکار معتقد بودند دنیای بدون پول نقد، بر کار آنها تأثیرات منفی خواهد گذاشت؛ اما تحقیقات اخیر نشان میدهند که درصد این بدبینی به ۱۹ درصد کاهش یافته است.
نیاز، مادر اختراع است
حقیقت ضربالمثل «نیاز، مادر اختراع است» در هیچ برههای از دوران بشر به اندازهی امروز محسوس نبوده است. هر زمان که نسل بشر با خطر جدی مواجه شده، شجاعتر و خلاقتر شده و روشهای جدیدی برای استفاده از فناوریهای موجود کشف کرده است. بخش سرمایهگذاری نیز از این قاعده مستثنی نبوده است.
