چشمانداز پارکهای علم و فناوری: تولید ارزش اقتصادی پایدار
دوران پارکهای علم و فناوری که صرفاً به «شتابدهی ایدهها» دلخوش بودند، به سر آمده است. محمدنبی شهیکیتاش، معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم، در جریان بازدید از پارک علم و فناوری قم، از یک چرخش استراتژیک خبر داد: پارکها باید از نقش سنتی خود عبور کرده و به «موتورهای خلق ارزش اقتصادی» و پیشرانهای اصلی صنعت تبدیل شوند.
در ادامه، جزئیات این نقشه راه جدید برای تحول در اکوسیستم نوآوری ایران را بررسی میکنیم.
غایب بزرگ اکوسیستم ایران: «شرکتهای لنگر» کجا هستند
یکی از کلیدیترین بخشهای سخنان شهیکیتاش، اشاره به جای خالی شرکتهای بزرگ تکنولوژی یا همان «شرکتهای لنگر فناوری» بود. اما این شرکتها چه نقشی دارند؟
ایجاد تقاضا: آنها برای استارتاپها بازار ایجاد میکنند.
سرمایهگذاری جسورانه: به جای دولت، بخش خصوصیِ بزرگ روی نوآوری ریسک میکند.
اتصال به بازار: استارتاپها را از پیلههای کوچک خارج کرده و به بازارهای بزرگ متصل میکنند.
به باور معاون وزیر علوم، تا زمانی که این بازیگران بزرگ وارد میدان نشوند، استارتاپهای ما در حلقههای کوچک باقی میمانند و مسیر رشدشان خیلی زود به بنبست میرسد.
هلدینگها؛ فراتر از یک کارخانه تولیدی
شهیکیتاش تأکید کرد که در دنیای امروز، هلدینگهای بزرگ نباید صرفاً به فکر تولید کالا باشند. آنها باید در نقش «پلتفرمهای پیشران» ظاهر شوند؛ یعنی همزمان:
بازارساز باشند.
روی فناوریهای نو سرمایهگذاری کنند.
شریک استراتژیکِ توسعه تکنولوژی محسوب شوند.
این تغییر رویکرد، لازمه عبور ایران از «اقتصاد منابعمحور» (تکیه بر نفت و گاز) به سمت «اقتصاد مبتنی بر فناوری» است.
مأموریت ویژه برای قم: قطب «اقتصاد محتوا» در ایران
معاون فناوری وزارت علوم پیشنهاد جالبی برای پارک علم و فناوری قم داشت. او معتقد است قم با توجه به ظرفیتهایش، میتواند کانون تخصصی اقتصاد محتوا در کشور باشد. این مأموریت شامل حوزههای زیر است:
پلتفرمهای نوین محتوایی
استفاده از هوش مصنوعی در تولید محتوا
توسعه صنایع خلاق و رسانههای نسل جدید
تمرکز روی این حوزه میتواند استارتاپهایی بزرگ و مقیاسپذیر ایجاد کند که نه تنها در ایران، بلکه در سطح منطقه نیز حرفی برای گفتن داشته باشند.
نگاه به فراتر از مرزها؛ شرط بقا در دنیای هوش مصنوعی
در نهایت، شهیکیتاش بر ضرورت اتصال به شبکههای جهانی تأکید کرد. توسعه فناوریهای نوظهور مثل هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال، در فضای بسته ممکن نیست. جذب سرمایهگذاری هوشمند و حضور در زنجیره ارزش بینالمللی، تنها راهی است که میتواند رقابتپذیری ایران را در دنیای مدرن تضمین کند.
