جهش اقتصاد دیجیتال با سوخت هوش مصنوعی؛ از دلارهای سرمایهگذاری تا ارتش متخصصان
دنیای امروز دیگر هوش مصنوعی (AI) را صرفاً یک ابزار جانبی نمیبیند؛ بلکه آن را قلب تپنده و موتور محرک اقتصاد مدرن میداند. احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری وزارت ارتباطات، در نشست خبری اخیر خود تأکید کرد که بدون هوش مصنوعی، اقتصاد دیجیتال ایران در سطحی محدود باقی خواهد ماند و برای رسیدن به سهم ۱۰ درصدی از تولید ناخالص داخلی، راهی جز بازتعریف قواعد بازی با AI وجود ندارد.
زیرساخت و تولد «اپراتور هوش مصنوعی»
دولت چهاردهم مأموریت خود را از فراهم کردن پهنباند به سمت ایجاد زیرساختهای پردازشی تغییر داده است. مهمترین گام عملی در این مسیر، تصویب طرح «اپراتور هوش مصنوعی» است:
ظرفیت پردازشی: این اپراتور فعالیت خود را با ظرفیت ۲۰۰ (واحد پردازشی) آغاز کرده و هر سال ۵۰ درصد به این توان افزوده میشود.
فراخوان مشارکت: بهزودی شناسایی شرکتهای توانمند برای مشارکت در این پروژه ملی آغاز خواهد شد.
تضمین بازار: دولت با سیاست «خرید تضمینی خدمات»، پایداری اقتصادی این اپراتورها را تضمین میکند.
چالش سرمایه و نیروی انسانی: اعداد سخن میگویند
برای رسیدن به قله ۱۰ درصدی در اقتصاد دیجیتال، ایران به یک جهش بزرگ نیاز دارد که الزامات آن فراتر از شعار است:
سرمایهگذاری ۱۰ میلیارد دلاری: این رقمی است که برای رسیدن به اهداف میانمدت ضروری برآورد شده است.
وضعیت فعلی: تاکنون ۱.۶۸ میلیارد دلار سرمایهگذاری شده که ۶۸۰ میلیون دلار آن مستقیماً به زیرساختهای پردازشی اختصاص یافته است.
بحران تخصص: خروج ۲۷ درصد از نیروهای متخصص در سه سال اخیر، یک هشدار جدی است.
طرح ایران دیجیتال: دولت قصد دارد با این پلتفرم، ۵۰۰ هزار نیروی متخصص ارشد را برای آینده این صنعت تربیت کند.
حکمرانی داده؛ خون در رگهای هوش مصنوعی
هوش مصنوعی بدون داده، کالبدی بیروح است. وزارت ارتباطات برای حل این مسئله دو اقدام کلیدی را در دستور کار دارد:
سند حکمرانی داده: تدوین قواعد بازی برای استفاده صحیح و امن از دادهها.
بازارگاه داده: ایجاد بستری با همکاری وزارت اقتصاد برای تبادل و ارزشآفرینی از دادههای ملی.
تأمین پردازندهها و نگاه بینالمللی
با توجه به محدودیتهای موجود، دولت مذاکرات گستردهای را با شرکتهای بینالمللی آغاز کرده تا زنجیره تأمین امن پردازندهها (GPU) را تضمین کند. همچنین، صندوق نوآوری و شکوفایی موظف شده است تا در سالهای آینده، نیمی از منابع خود را به پروژههای مبتنی بر هوش مصنوعی اختصاص دهد.
تفکیک وظایف؛ کی کجای میدان است
برای جلوگیری از موازیکاری، نقشها به دقت تقسیم شده است:
وزارت ارتباطات: متولی لایه زیرساخت، پردازش و حکمرانی داده.
معاونت علمی و فناوری: متولی توسعه کاربردها، اپلیکیشنها و وارد کردن AI به زندگی روزمره مردم.
نکته پایانی: نخستین نمایشگاه هوش مصنوعی ایران (دیماه ۱۴۰۴) قرار است ویترینی از این توانمندیها باشد؛ جایی که تصمیمگیران و فعالان اقتصادی میتوانند ثمره این سیاستگذاریها را در قالب محصولات واقعی مشاهده کنند.
