تعطیلی ۴۰ درصدی کسبوکارهای آنلاین دارای مجوز در ایران
بر اساس گزارشهای منتشر شده، نابسامانیهای موجود در حوزه قوانین و مقررات و همچنین کاهش اعتماد سرمایهگذاران، منجر به غیرفعال شدن حدود نیمی از کسبوکارهای آنلاین دارای مجوز در کشور شده است.
دلایل اصلی غیرفعال شدن ۴۰ درصد کسبوکارها
رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی، با ابراز نگرانی از وضعیت موجود، از غیرفعال شدن تقریبی ۲۰۰۰ پلتفرم آنلاین از مجموع ۵۰۰۰ کسبوکار ثبتشده در این اتحادیه خبر داد. این آمار تأملبرانگیز، نمایانگر مشکلات عدیدهای است که فعالان این حوزه در ایران با آن دستوپنجه نرم میکنند.
به نقل از دیجیاتو، آقای الفتنسب، پیچیدگیهای نظارتی و عدم ثبات در قوانین و مقررات را از عوامل اصلی رکود کسبوکارهای دیجیتال دانسته و اظهار داشت: «حدود ۱۵ نهاد مختلف در زمینه نظارت بر کسبوکارهای آنلاین دخیل هستند؛ این بدان معناست که صاحبان این پلتفرمها روزانه باید پاسخگوی نهادهای متعددی باشند.»
در نخستین بازرسی اتحادیه پس از تشکیل هیئتمدیره جدید در اسفند ماه سال ۱۴۰۳، مشخص گردید که بیش از ۲۰۰۰ کسبوکار دارای مجوز، دیگر فعالیت نمیکنند. آقای الفتنسب معتقد است که مجموعهای از عوامل اقتصادی، بیثباتیهای نظارتی، افزایش نرخ مالیات، اعمال فیلترینگ و کاهش سطح اعتماد کاربران، از دلایل عمده این ریزش محسوب میشوند.
ایشان همچنین در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر) خطاب به تصمیمگیران این حوزه نوشتند: «در این چند سال چه اتفاقی رخ داده است که ۴۰ درصد از کسبوکارها فعالیت در این عرصه را رها کردهاند؟ به وضعیت اقتصاد دیجیتال کشور رسیدگی کنید.»
کوچک ماندن بازار آنلاین در ایران
با وجود رشد روزافزون فروش آنلاین و استفاده گسترده از بسترهایی نظیر اینستاگرام، سهم تجارت الکترونیکی در ایران تنها حدود ۶ درصد از کل بازار خردهفروشی را به خود اختصاص داده است؛ این در حالی است که این رقم در کشور چین به ۵۰ درصد میرسد.
آقای الفتنسب، این مسئله را ناشی از ضعف در توسعه زیرساختهای لازم، پراکندگی در تصمیمگیریهای کلان و نبود یک سیاستگذاری منسجم در این حوزه دانست و بیان کرد: «پس از گذشت ۲۰ سال از آغاز فعالیت رسمی تجارت الکترونیک در کشور، چرا بازار ما هنوز تا این اندازه کوچک است؟»
کاهش حمایتها و سرمایهگذاری
رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی با اشاره به قطع شدن حمایتهای دولتی از اواسط دهه ۹۰ شمسی، اظهار داشت: «در دورانی، بسیاری از استارتاپهای فعال در شهرستانها با حمایتهای دولتی شکل گرفتند، اما امروزه یا تعطیل شدهاند یا با چالشهای جدی برای بقا روبرو هستند.»
ایشان همچنین هشدار دادند که بیمیلی سرمایهگذاران برای ورود به این حوزه به دلیل اعمال فیلترینگ، فضای نامطمئن اقتصادی و عدم شفافیت در معاملات، روند رشد این بخش را با اختلال مواجه کرده است: «زمانی که شرکتهایی مانند همراه اول وارد سرمایهگذاری در پلتفرمهایی نظیر دیجیکالا میشوند، استارتاپهای نوپا احساس میکنند که فضایی برای رقابت و رشد ندارند.»
فعالیت بیش از ۱۰۰ هزار کسبوکار بدون مجوز
آقای الفتنسب در ادامه توضیحات خود افزود: «برآورد میشود که حداقل ۱۰۰ هزار کسبوکار آنلاین بدون دریافت هیچگونه مجوزی در حال فعالیت باشند. از سوی دیگر، الزام به دریافت نماد اعتماد الکترونیکی نیز از شفافیت لازم برخوردار نیست و همین مسئله موجب شکلگیری یک زیستبوم موازی و غیررسمی در این حوزه شده است.»
ناامیدی نسل جوان از آینده اقتصاد دیجیتال
در پایان سخنان خود، آقای الفتنسب ضمن هشدار نسبت به پیامدهای اجتماعی این وضعیت، تأکید کرد که بسیاری از فعالان عرصه اقتصاد دیجیتال را جوانان تشکیل میدهند و با مشاهده چشمانداز مبهم و محدودیتهای روزافزون، انگیزه خود را برای ادامه فعالیت از دست دادهاند: «با ادامه این روند، در ۱۵ تا ۲۰ سال آینده با چالشهای جدی در حوزه فناوری و اقتصاد دیجیتال روبرو خواهیم شد. در حالی که دنیا به سمت اقتصاد دیجیتال در حال حرکت است، ما متأسفانه در حال عقبماندن از این قافله هستیم.»
