رباتهای آموزشی در کلاس درس: آیا آینده آموزش از آنِ روباتهاست
تصور کنید وارد کلاس درس میشوید و به جای معلم، یک ربات انساننما با لبخندی دوستانه به شما خوشامد میگوید! این سناریو دیگر فقط در فیلمهای علمی-تخیلی نیست؛ تلاشهای گستردهای برای حضور رباتهای آموزشی در کلاسهای درس در حال انجام است. در این مطلب، به بررسی پیشرفتها و کاربردهای این رباتها میپردازیم.
رابین، معلم زبان رباتیک هلندی
رابین، یک ربات انساننمای ۲۳ اینچی با ظاهری آرام و دوستانه، نمونهای برجسته از این پیشرفتهاست. این ربات که توسط شرکت Softbank Robotics توسعه یافته، بخشی از پروژهای برای آموزش زبان است. در یک آزمایش دو ساله بین سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸، رابین به ۲۰۸ کودک ۴ تا ۶ ساله هلندی کمک کرد تا ۳۴ کلمه انگلیسی را بیاموزند. این تعاملات نشان میدهد که رباتها میتوانند نقش مؤثری در فرآیند یادگیری داشته باشند.
رباتها: مکمل آموزشی، نه جایگزین معلم
باید گفت که رباتهایی مانند رابین هنوز آنقدر پیشرفته نیستند که جای شغل معلمان را بگیرند؛ اما استفاده از آنها به عنوان ابزاری آموزشی روندی سریع و پرشتاب دارد. مطالعات نشان میدهد که کودکان در تعامل با انسانها یادگیری بیشتری دارند، بنابراین رباتها بیشتر نقش مکمل آموزشی را ایفا میکنند. آنها ابزاری جدید برای آموزش هستند و میتوانند فعالیتهای نوآورانه و راههای جدیدی برای دسترسی به دانشآموزان فراهم کنند.
تلاشهای جهانی برای توسعه رباتهای آموزشی
شرکتها و مراکز تحقیقاتی متعددی در سراسر جهان برای توسعه کاربرد رباتهای آموزشی فعالیت میکنند:
Softbank Robotics (توکیو، ژاپن): سازنده رباتهای Nao (مانند رابین) و Pepper. این رباتها میتوانند به عنوان دستیار آموزشی در علوم، مهندسی، فناوری، هنر و ریاضی عمل کرده و با ثبت دادههای تعاملات، معلمان را از وضعیت دانشآموزان آگاه کنند.
Personal Robots Group (MIT – کمبریج، آمریکا): این گروه، رباتهای اجتماعی مانند “تگا” را برای ارتقای تعامل انسان و رباتها توسعه داده است. تگا به عنوان دستیار یادگیری، با رویکرد سرگرمی، مشارکت کودکان را در فعالیتهای آموزشی، به ویژه آموزش زبان دوم، افزایش میدهد.
International Robotics Inc. (استمفورد، آمریکا): این شرکت که از سال ۱۹۷۵ در حوزه رباتیک فعال است، رباتهایی را برای استفاده در کلاسهای درس مربوط به کودکان با نیازهای خاص (مانند کودکان مبتلا به اوتیسم) توسعه داده است. این رباتها که توسط انسان کنترل میشوند، در برقراری ارتباط با کودکانی که در تعامل چهره به چهره مشکل دارند، موفق بودهاند.
Kaspar (هتفیلد، بریتانیا): این ربات انساننمای عروسکمانند که پروژهای در دانشگاه هرتفوردشایر است، به معلمان و والدین در حمایت از کودکان مبتلا به اوتیسم و مشکلات ارتباطی کمک میکند. طراحی ساده چهره Kaspar به دلیل مشکلات کودکان اوتیسمی در خواندن عبارات پیچیده است.
Lego Mindstorms (بیلوند، دانمارک): محصول همکاری لگو با MIT، مجموعهای از رباتهای لگویی قابل برنامهریزی است که برای علاقهمند کردن کودکان به علوم، فناوری، مهندسی، ریاضی و برنامهنویسی طراحی شدهاند.
Vex Robotics (گرینویل، آمریکا): این شرکت با آموزش ساخت و برنامهنویسی رباتها، دانشآموزان را به STEM (علوم، فناوری، مهندسی، ریاضی) علاقهمند میکند و مسابقات سالانه رباتیک نیز برگزار میکند.
BeatBots (سانفرانسیسکو، آمریکا): سازنده ربات “Keepon” که برای ارتقای تعاملات اجتماعی و مهارتهای ارتباطی کودکان با مشکلات رشد طراحی شده است و توسط روانشناسها در کلاس درس استفاده میشود.
رباتها و بهبود یادگیری از طریق ارتباطات عاطفی
نقش رباتها در آموزش، فراتر از صرفاً انتقال اطلاعات است. مطالعات نشان میدهد که رابطه شخصی بین کودک و ربات انساننما میتواند به کودکان همدلی و مهارتهای اجتماعی را بیاموزد. این ویژگی به خودی خود بسیار مهم است و به روند آموزشی کمک میکند.
معلمان، با سطحی فرا انسانی از همدلی، سخاوت و نظم، دروس را به گونهای ارائه میدهند که دانشآموزان مختلف با آن ارتباط برقرار کنند. ساخت رباتهایی با این ویژگیها چالشبرانگیز است؛ اما این موجودات تقویتشده با هوش مصنوعی میتوانند با تکمیل نقش معلمان، به حل فراگیرترین و سیستماتیکترین مسائل ما در آموزش کمک کنند.
